Ἀρχικὴ σελίς / ἱστορία / Μάρτιος / 11 Μαρτίου / 11 Μαρτίου 1788. Ὁ Κατσώνης ἐφορμᾶ στὸ Ἀρχιπέλαγος ὑπὸ ῥωσσικὴν σημαίαν.

11 Μαρτίου 1788. Ὁ Κατσώνης ἐφορμᾶ στὸ Ἀρχιπέλαγος ὑπὸ ῥωσσικὴν σημαίαν.

11 Μαρτίου 1788. Ὁ Κατσώνης ἐφορμᾶ στὸ Ἀρχιπέλαγος ὑπὸ ῥωσσικὴν σημαίαν.Γιὰ τὸν Λάμπρο Κατσώνη (ἤ Κατζώνη) δὲν γνωρίζουμε πάρα πολλά, διότι ἡ δράσις του ἦτο πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως καὶ διότι παρέμεινε ἔως τὸ τέλος τῆς ζωῆς του ἀξιωματικὸς τοῦ ῥωσσικοῦ στρατοῦ. Τὰ παιδιὰ του διέμειναν στὴν Ῥωσσία, ὥς εὐγενεῖς, καὶ ἐξηκολούθησαν τὴν παράδοσιν τοῦ πατρός τους στὸν ῥωσσικὸ στρατό.

Λάμπρος Κατσώνης γεννήθηκε στὴν  Λεβαδιᾶ* τὸ 1752.
Σύμφωνα μὲ τὸν Τάκη Λάππα, καὶ τὰ βιβλία του ποὺ ἀφοροῦν στὸν Κατσώνη, ὁ Λάμπρος, δεκαπεντάχρονο παιδί, σὲ ἕναν γάμο ξάπλωσε κάτω ἕναν μπέη**. Στὸν γάμο αὐτὸ παρίστατο κι ὁ πατέρας τοῦ Ὀδυσσέως Ἀνδρούτσου, ὁ Ἀνδρέας Βερούσης ἤ Ἀνδρίτσος. Ὁ Ἀνδρίτσος διέσωσε ἀπὸ τὴν μήνη τῶν τούρκων τὸν Κατσώνη, μαζὺ μὲ τὸν πατέρα του, φυγαδεύοντάς τον ἔως τὴν Ὕδρα. Ἀπὸ ἐκεῖ κατέληξε ὁ Κατσώνης στὴν Ζάκυνθο, τὸ 1770, ἀλλὰ στὸ μεταξὺ ἔχασε τὸν πατέρα του.

Ἀπὸ τὴν Ζάκυνθο***, ὅπου καὶ ξεκίνησε νὰ δένεται μὲ τὴν θάλασσα, βρέθηκε στὴν ὑπηρεσία τῆς Αἰκατερίνης τὸ 1774.
Ἦταν τότε ποὺ ἡ Αἰκατερίνη συγκέντρωνε στρατὸ καὶ ναῦτες γιὰ τὴν ἐκστρατεία τῶν ἀδελφῶν Ὀρλῶφ στὴν Πελοπόννησο. Μία ἐκστρατεία ἄδικη κι ἄτυχη γιὰ τοὺς Ἕλληνες, ποὺ κατέληξε στοὺς δεκαετεῖς διωγμοὺς τῶν Ἑλλήνων στὴν Πελοπόννησο. Γιὰ αὐτὴν τὴν ἐκστρατεία ὁ Κατσώνης κατετάγῃ στὰ πληρώματα τῆς Αἰκατερίνης. Ἐπέστρεψε ὅμως γρήγορα στὴν θάλασσα τῆς Βαλτικῆς, μαζὺ μὲ ὅλους τοὺς ἄλλους Ἕλληνες ποὺ εἶχαν ἐπιστρατευθῇ.

Ἐκεῖνον τὸν καιρὸ ἡ Αἰκατερίνη εἶχε ἀποκτήσῃ ἐγγονὸ ποὺ τὸν ὀνόμασε Κωνσταντῖνο. Στόχος της ἦταν νὰ τὸν στέψῃ αὐτοκράτορα τῆς Δακίας, καθῶς ἔγραφε στὸν αὐτοκράτορα τῆς Αὐστρίας Ἰωσὴφ Β΄. Τὸ μόνον ποὺ ζητοῦσε ὥς ἀντάλλαγμα, ἦταν δύο νήσους εἰς τὸ Ἀρχιπέλαγος, γιὰ νὰ μπορῇ ὁ στόλος της νὰ ἐλλιμενίζεται ἀσφαλῶς. Οὐσιαστικῶς προετοίμαζε νέον πόλεμο, μὲ πρωταγωνιστὲς τοὺς Ἕλληνες καὶ κερδισμένους τὴν ἰδίαν καὶ τοὺς συμμάχους της. Ἄλλως τέ, Μέγα Ἀσθενὴ ἀποκαλοῦσε στὸν Ἰωσὴφ τὴν ὀθωμανικὴ αὐτοκρατορία. Ὁ μόνος λόγος ποὺ δὲν ὁλοκληρώθησαν τὰ σχέδιά της ἦταν τὸ ὅ,τι ὁ Ἰωσὴφ ἤθελε τὴν Πελοπόννησο καὶ τὴν Κρήτη, καθῶς κι ἀρκετὰ νησιά, ὑπὸ τὴν σημαίαν τῶν Βενετῶν, καθῶς ἐπίσης καὶ ἡ ἀποχώρησίς του ἀπὸ τὴν συμμαχία.
Τὸ κράτος αὐτό, συμφώνως μὲ τὶς δικές της ἐπιστολές, θὰ ἐξαπλοῦτο ἀπὸ τὸν Δούναβη ἔως καὶ τὴν Κρήτη, καὶ θὰ περιελάμβανε ὅλα τὰ νησιὰ τοῦ Ἀρχιπελάγους. Παρ’ ὅ,τι λοιπὸν ἡ συνθήκη της μὲ τοὺς Τούρκους ἦτο ἐν ἰσχύει, οὐδέποτε ἔπαυσε νὰ συδαυλίζῃ  ἐπαναστάσεις στὴν Ἑλλάδα, καθῶς ἐπίσης καὶ σὲ ὅλους τοὺς ὑποτελεῖς στὴν ὀθωμανικὴ αὐτοκρατορία λαούς.

Ὁ Κατσώνης ἐπιστρέφοντας στὴν Ῥωσσία, μαζὺ μὲ ἄλλους τρεῖς χιλιάδες Ἕλληνες, παρέμεινε στὶς ῥωσσικὲς δυνάμεις καὶ λίγο ἀργότερα εὑρέθῃ νὰ μετέχῃ σὲ ἄλλον  ῥωσσοτουρκικὸ πόλεμο, σὲ αὐτὸν τοῦ 1787, στὴν Κριμαία. Ὅμως αὐτὴν τὴν φορὰ δὲν ἦταν στὴν θάλασσα, ἀλλὰ στὴν ξηρά. Παρ’ ὅλα αὐτὰ σὲ κάθε ἀποστολὴ διέπρεπε. Μάλλιστα, σὲ μίαν ἀπὸ αὐτές,   κατάφερε νὰ ἐντοπίσῃ κατάσκοπον, νὰ τοῦ πάρῃ τὰ ἔγγραφα καὶ νὰ τὰ μεταφέρῃ στοὺς ἀνωτέρους του. Ἦταν ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ περιστατικὰ τῆς ζωῆς του ποὺ τὸν ἀνέδειξαν καὶ τὸν βοήθησαν νὰ ἐπιστρέψῃ στὴν θάλασσα ὥς πλοίαρχος πλέον.
πρίγκηψ Ποτέμκιν, ὑπεύθυνος τῶν ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων, καὶ ἡ Αἰκατερίνη, τὸν στήριζαν ἐπισήμως ἀπὸ ἐδῶ καὶ πέρα.

Ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ πολεμικοῦ κλίματος, κι ἔχοντας πλέον δικό του πλοῖο, τὸ «Μπερεζένιε»,  ἀπὸ τὸ 1787 ἐστάλῃ σὲ διάφορες ἀποστολές, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ διαπρεύσῃ σὲ ὅλες καὶ  ἡ προσοχὴ τοῦ Ποτέμκιν νὰ μετεξελιχθῇ σὲ συμπάθεια.
Σὲ κάποιαν ἀπὸ αὐτές, ἔπρεπε νὰ συνοδεύσῃ ῥωσσικὰ μεταγωγικά, ἀλλὰ κατόρθωσε ἐπὶ πλέον νὰ κτυπήσῃ τρία τουρκικὰ μεταγωγικά, νὰ βυθίσῃ τὸ ἕνα καὶ νὰ συλλάβῃ τὰ ἄλλα δύο. Γιὰ ἐτοῦτο τὸ κατόρθωμά του προεβιβάσθῃ. Λίγο ἀργότερα, μὲ δική του πρωτοβουλία, σὲ νυκτερινὴ ἐπιχείρισι, ἄνευ ῥωσσικῶν διακριτικῶν, ἐπετέθῃ στὸ φρούριον τῆς Οὐτσάκοβα κι αἰχμαλώτισε ἕνα πλοῖο, μαζὺ μὲ τὸ πλήρωμά του, τὸ ὁποῖον ἦτο γεμάτο τρόφιμα. Κτύπησε καὶ τὸ φρούριο μὲ τὰ κανόνια του, ἀφήνοντας πίσω του νεκροὺς καὶ τραυματίες κι ἐπεστρεψε στὴν βάσι του μὲ τὰ λάφυρά του. Αὐτὸ τὸ περιστατικὸν ἦταν ἡ ἀρχή. Ὁ Ποτέμκιν πλέον τοῦ ἀναθέτει ἐπισήμως τὴν δημιουγία στόλου δολιοφθορᾶς στὸ Ἀρχιπέλαγος.

Κατόπιν τῶν ἐπαναλαμβανομένων ἐπιτυχιῶν του, καὶ τῆς ἀναγνωρίσεως αὐτῶν ἀπὸ τὴν Αἰκατερίνη καὶ τὸν Ποτέμκιν, τοῦ προτείνουν δημιουργία στόλου δολιοφθορᾶς στὴν ὀθωμανικὴ αὐτοκρατορία, ὑπὸ ῥωσσικὴ σημαία. Αὐτὸ ἀκριβῶς ἤθελε κι ὁ Κατσώνης. Τὸν  Ἰανουάριον τοῦ 1788 ἔφθανε στὴν Τεργέστη γιὰ νὰ θέσῃ σὲ ἐφαρμογὴ τὰ σχέδια τῶν Ῥώσσων καὶ νὰ ἐκπληρώσῃ τὰ δικά του ὄνειρα.
Στὶς 11 Μάρτιου τοῦ 1788 ξεκινοῦσε ἀπὸ τὴν Τεργέστη γιὰ τὸ Ἀρχιπέλαγος.
Τὰ χρήματα γιὰ τὴν ἀπόκτησι τοῦ πλοίου, μὲ τὸ ὄνομα «Ἀθηνᾶ τῆς Ἄρκτου», προσεφέρθησαν κατὰ ἕνα μέρος ἀπὸ εἰσφορὲς Ἑλλήνων καὶ κατὰ ἕνα ἄλλο μέρος ἀπὸ μίαν ῥωσσικὴ ἑταιρεία.

Μὲ τὸ ποὺ εἰσῆλθε στὸ Ἰόνιον πέλαγος καταλαμβάνει πλοῖον Δουλχινικόν, πειρατικόν, καὶ τὸ προσθέτει στὸν στόλο του.
Ἐξακολουθῶντας γιὰ τὸ Αἰγαῖον συνέλαβε ἕξι τουρκικὰ πλοῖα, αὐξάνοντας τὸν στόλο του στὰ ὀκτὼ πλοῖα. Κατὰ τὸν ἴδιον τρόπο κατέφερε καὶ ἔφθασε τὸν ἀριθμὸ τῶν πλοίων του στὰ δεκαοκτώ, σταδιακῶς, ἔως τὸ θέρος.
Τοῦ συστήνουν τὴν Κέα ὥς ἀρίστη γιὰ ἐλλιμενισμό, καὶ τελικῶς τὴν μετατρέπει σὲ ἕδρα του. Ἐκεῖ ἐπισκευάζει τὰ πλοῖα του κι ἐκεῖ στρατολογεῖ. Ἀπὸ ἐκεῖ ἐξορμᾶ πρὸς κάθε κατεύθυνσι.
Οἱ κάτοικοι τὸν στηρίζουν. Λειτουργεῖ ὥς κουρσάρος, κι ὄχι ὥς πειρατής. Δῆλα δή, λειτουργεῖ ὥς πειρατὴς ὑπὸ τὴν σημαία κάποιου κράτους κι ὄχι αὐτόνομα, γιὰ νὰ μὴν διώκεται ἀπὸ μὴ ἐχθρικά, πρὸς τὴν Ῥωσσία, πλοῖα. Ὁ ὀθωμανικὸς στόλος ὅμως τρομοκρατεῖται. Σὲ κάθε ἐμφάνισι τοῦ Κατσώνη ἔχει ἀπώλειες. Τὰ παράλια τῆς Μικρᾶς Ἀσίας λεηλατοῦνται, καθῶς ἐπίσης καὶ τὰ νησιά.
Μέσα σὲ λίγους μῆνες ἔγινε ὁ φόβος καὶ ὁ τρόμος τοῦ Ἀρχιπελάγους.
Τὰ κατορθώματά του ἄρχισαν νὰ γίνονται θρῦλοι καὶ οἱ ὀθωμανοὶ νὰ τρέμουν.
Μάλλιστα ὁ σουλτάνος Χαμῆτ τοῦ ἔστειλε μίαν ἐπιστολή, στὴν ὁποίαν οὐσιαστικῶς τὸν παρακαλοῦσε νὰ ἡσυχάσῃ, ἐφ’  ὅσον φυσικὰ πρῶτα τὸν ἐσυγχωροῦσε… Τοῦ χάριζε μάλλιστα φόρους καὶ μίαν νῆσον στὸ Ἰκάριον Πέλαγος….

Τὴν ἰδίαν περίοδον Ἕλληνες πρέσβεις προσέφεραν τὸν πολυπόθητο θρόνο στὴν Αἰκατερίνη γιὰ τὸν ἐγγονό της..
Ἱκανοποιημένη αὐτή, στὶς 13 Μαΐου τοῦ 1790,  διατάσσει τὸν στρατηγὸ Ταμᾶρα, διοικητὴ τῆς Μολδαβίας, νὰ ἀναλάβῃ τὶς προπαρασκευὲς γιὰ τὴν ἐκστρατεία πρὸς τὴν Ἑλλάδα. Ἄλλως τε εἶχε σύμμαχό της σὲ ἐτοῦτον τὸν πόλεμο τὸν Ἰωσὴφ Β΄ τῆς Αὐστρίας.
Λίγο ἀργότερα ὅμως ὁ Ἰωσὴφ ἀπεχώρησε ἀπὸ τὸν πόλεμο καὶ τελικῶς ὑπεγράφῃ συνθήκη εἰρήνης μεταξὺ Ῥωσσίας καὶ Ὀθωμανικῆς αὐτοκρατορίας, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ διακοποῦν οἱ προετοιμασίες γιὰ τὴν ἐκστρατεία.
Οὐσιαστικῶς κι ὁ Κατσώνης ἔπρεπε νὰ παύσῃ. Στὶς 7 Ἰανουαρίου τοῦ 1791 λαμβάνει ἐντολὴ νὰ διακόψῃ τὶς ἐπιχειρήσεις. Ἀν τὶ αὐτοῦ ὅμως ἐπέλεξε νὰ ἐξακολουθήσῃ, λέγοντας: «ἡ αὐτοκράτειρα ὑπέγραψε τὴν εἰρήνη της, ὁ Κατσώνης ὅμως δὲν ὑπέγραψε τὴν δική του».

Φιλονόη.

 

*Ὁ Λάππας ἀναφέρει ὥς ἰδιαιτέρα πατρίδα γεννήσεως τοῦ Κατσώνη τὸ χωριὸ Ῥωμαίικο.

**Ὁ Ἰ. Λάκων ἀναφέρει πὼς τὸν ἀτυχὴ φόνο διέπραξε ὁ πατὴρ τοῦ Λάμπρου.

***Συμφώνως μὲ τὴν σύντομο βιογραφία τοῦ Λάμπρου Κατσώνη, ὑπὸ τοῦ Λάκωνος, ὁ Κατσώνης μετέβῃ στὸ Λιβόρνο τῆς Ἰταλίας, ὅπου ἐμαθήτευσε στὴν ἰταλικὴ φιλολογία. Ἐπίσης στὸ αὐτὸ σύγγραμμα ἀναφέρεται πὼς ἴσως νὰ παρέμεινε στὴν Ὕδρα.

Βιβλιογραφία
«Λάμπρος Κατσώνης», Τάκης Λάππας
«Ὁ Θαλασσομάχος τοῦ Αἰγαίου», Τάκη Λάππα,
«Λάμπρος Κατσώνης», Δημήτριος Ἰ. Λάκων,
«Τουρκοκρατουμένη Ἑλλὰς 1453-1821» Κ.Ν. Σάθα,
«Ἡ ἐπανάστασις τοῦ ’21», Δημήτριος Φωτιάδης.
«Ἱστορία τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους», Ἐκδοτικὴ Ἀθηνῶν.
«Προσέγγισις ἱστορικῆς προσωπικότητος μέσα ἀπὸ Ἀρχειακὲς πηγές: περίπτωσις Λάμπρου Κατσώνη», Πάνου Ν. Στάμου

φωτογραφία

Σχετικὰ μὲ τὸν συγγραφέα Φιλονόη Πόντου

Ἐλέγξτε ξανά

10 Αὐγούστου 1920. Ἡ Συνθήκη τῶν Σεβρῶν

Τὰ ἐδάφη ποὺ ἔχασε ἡ Ὀθωμανικὴ Αὐτοκρατορία στὴν Συνθήκη τῶν Σεβρῶν Ἡ Συνθήκη τῶν Σεβρῶν ...

Αρέσει σε %d bloggers: