Ἀρχικὴ σελίς / ἱστορία / Ἰούνιος / 21 Ἰουνίου / 21 Ἰουνίου 1824. Στῶν Ψαῤῥῶν τὴν ὁλόμαυρη ῥάχη…

21 Ἰουνίου 1824. Στῶν Ψαῤῥῶν τὴν ὁλόμαυρη ῥάχη…

21 Ἰουνίου 1824. Στῶν Ψαῤῥῶν τὴν ὁλόμαυρη ῥάχη...2Ἡ ἐπίθεσις τοῦ αἰγυπτιακοῦ στόλου ξεκίνησε ἀπὸ τὴν 20η Ἰουνίου (3 Ἰουλίου) τοῦ 1824, πρὸς τὸ ἡρωϊκὸ νησὶ τῶν Ψαῤῥῶν.
Ἀπὸ τὶς 19 Ἰουνίου (2 Ἰουλίου)  ὅμως, τοῦ 1824, ὁ στόλος τοῦ Χοσρὲφ πασσᾶ περιφερόταν γύρω ἀπὸ τὴν νῆσο.
Οἱ Ψαῤῥιανοὶ εἶχον ἀποφασίσῃ νὰ ἀντιμετωπίσουν τὸν ἐχθρὸ στὴν στεριά.
Κατάφεραν μὲ μεγάλη ἐπιτυχία καθ’ ὅλην τὴν διάρκεια τῆς 20ης Ἰουνίου, ἀκόμη καὶ τὴν νύκτα, νὰ ἀνακόπτουν καὶ νὰ ἀνατρέπουν τὰ σχέδια τῶν Αἰγυπτίων καὶ  τοῦ Χοσρὲφ πασσᾶ μὲ ἀπόλυτο ἐπιτυχία.

Ἡ ἄμυνα τῶν Ψαῤῥῶν ἦτο πολὺ καλὰ ὀργανωμένη.
Οἱ πρῶτες ἐπιθέσεις, κατὰ τὴν 20η Ἰουνίου, τοῦ 1824, ξεκίνησαν στὸν ὅρμο τοῦ Κανάλου κι ἀντιμετωπίσθησαν ὅλες μὲ ἀπόλυτο ἐπιτυχία. Ὅλο τὸ στράτευμα ποὺ ἐπεχείρησε ἀπόβασι, ἐκδιώχθηκε ἤ φονεύθηκε.
Ὅμως, ἐξ ὅσων τελικῶς συνέβησαν, μᾶλλον ὁ ὅρμος τοῦ Κανάλου ἦτο παραπλανητικός, γιὰ νὰ ἀπασχολήσῃ τοὺς ὑπερασπιστὲς τῆς νήσου. Ὁ πραγματικὸς στόχος ἀποβάσεως ἦτο ὁ κόλπος τοῦ Ἐρίνου, ἀνατολικότερα, παρὰ τὸ ἀκρωτήριον Μαρκάκη, τὸ ὁποῖον ὑπερασπίζοντο ἐλάχιστοι πολεμιστές.

Ξημερώματα τῆς 21ης Ἰουνίου (4 Ἰουλίου) ὁ Χοσρὲφ στέλνει ἐκ νέου ἐκατὸ πλοιάρια στὸν ὅρμο τοῦ Κανάλου. Μάλλιστα τὰ εἶχε δεμένα μὲ σκοινιά, πρὸ κειμένου νὰ τὰ τραβοῦν πίσω οἱ ναῦτες του καὶ νὰ τὰ ξαναγεμίζουν μὲ στράτευμα. Ἡ ἐπίθεσις ἦτο σφοδρή, ἀλλὰ οἱ Ψαριανοὶ ἀντιστέκονταν γερά, μὴ ἐπιτρέποντας οὔτε ἐκατοστὸ γῆς νὰ περάσῃ στὰ χέρια τῶν Αἰγυπτίων.
Τέσσερις ὧρες πολεμοῦσαν δίχως ἀποτέλεσμα οἱ Αἰγύπτιοι, ἀφήνοντας ἐκατοντάδες νεκροὺς πίσω τους σὲ κάθε ἐπίθεσίν τους.

Στὰ ἀνοικτὰ τοῦ ὅρμου δύο γαλλικὰ πολεμικὰ παρακολουθοῦσαν τὶς μάχες. Εἶναι αὐτὰ ποὺ προσέφεραν θαυμάσιες ὑπηρεσίες στὸν Χοσρὲφ πασσᾶ.
Στὴν ἀρχὴ οἱ κυβερνῆτες τῶν γαλλικῶν πολεμικῶν προτείνουν στοὺς ὑπερασπιστὲς τῶν Ψαῤῥῶν νὰ τοὺς «ἀπαλλάξουν» ἀπὸ τὸν πόνο τοῦ πολέμου καὶ νὰ τοὺς διασώσουν. Αὐτοὶ ἀρνοῦνται.
Τότε, κατ’  ἐντολὴν τοῦ Χοσρὲφ πασσᾶ, μπαίνουν ὁδηγοὶ στὸ νὰ κατευθύνουν τὰ στρατεύματά του στὸν κόλπο τοῦ Ἐρίνου, παρὰ τοῦ ἀκρωτηρίου Μαρκάκη.
Τρεῖς χιλιάδες στρατὸς ἀποβιβάζεται ἐκεῖ. Ἡ ἀντίστασις ἐλαχίστη. Φονεύουν ταχύτατα τοὺς ὁλίγους ὑπερασπιστὲς τῆς θέσεως καὶ προχωροῦν, ἀργὰ ἀλλὰ σταθερά, λόγῳ τῆς στενωποῦ, γιὰ τὸν Κάναλο καὶ τὴν κεντρικὴ ἄμυνα τῶν Ψαῤῥιανῶν.
Συναντοῦν ἐλαχίστη ἀντίστασι ἀπὸ ἕνα σῶμα Θεσσαλομακεδόνων, ὑπὸ τὸν Κότταν καὶ τὸν Καραμπίλιαν. Αἰφνιδιάστηκαν αὐτοὶ καὶ δίχως οὐσιαστικῆς ἀντιστάσεως, ἄλλοι ἐφονεύθησαν κι ἄλλοι ἔσπευσαν νὰ σωθοῦν, δίχως ὅμως νὰ εἰδοποιήσουν τοὺς πολεμιστὲς τοῦ Κανάλου.
Ἐντὸς ὁλίγου οἱ ὑπερασπιστὲς τοῦ Κανάλου εὑρέθησαν μεταξὺ δύο πυρῶν.

Μαυρογιάννης, ποὺ μαζὺ μὲ τὸν  Σαρρῆ καὶ τὸν Τζώρτζη,  ὑπερασπίζονταν τὸν Κάναλον, δίδει  ἐντολὴ νὰ ἐπιτεθοῦν  τὰ πυρπολικά. Ὅμως ὁ ἄνεμος δὲν τὸ ἐπέτρεψε.
Τέσσερις ὧρες κράτησε ἡ ἄμυνα.
Ὅταν ὅλοι οἱ ὑπερασπιστὲς τοῦ Κανάλου ἔπεφταν ἤ νεκροὶ ἤ βαρύτατα τραυματίες, ἡ ἀντίστασις ἔπαυσε.
Δέκα χιλιάδες στρατοῦ, χωρισμένοι σὲ δύο σώματα, ξεχύθηκαν κατὰ τοῦ Φτελιοῦ καὶ κατὰ τῆς πόλεως τῶν Ψαῤῥῶν. Στὸ Φτελιὸ ὅμως εὑρίσκετο ἡ μπαρουταποθήκη τῶν Ψαῤῥιανῶν.

Τὸ σῶμα ποὺ ὅδευε κατὰ τοῦ Φτελιοῦ ἐξ ὁλοκλήρου ἀπετελεῖτο ὑπὸ Ἀλβανῶν.
Οἱ ὑπερασπιστὲς τοῦ Φτελιοῦ εἶχον στραμμένα τὰ κανόνια τους πρὸς τὴν θάλασσα. Εὑρισκόμενοι ὅμως τώρα πιὰ νὰ βάλονται κυρίως ἀπὸ τὴν ξηρᾶ,  τὰ κανόνια τους ἦτο ἄχρηστα. Ἐφ΄ ὅσον ὁ κανονιοβολισμὸς ἐκ τῶν πλοίων τοῦ αἰγυπτιακοῦ στόλου ἦτο ἀκόμη μικρός,  ὑπερασπίζονται τὶς θέσεις τους μὲ τὰ ἐλαφρά τους ὅπλα. Οἱ Ἀλβανοὶ κατὰ τὴν διάρκεια τῶν ἐπιθέσεῶν τους στὸ Φτελιὸ κρατοῦν μίαν πέτρα στὸ κούτελο, γιὰ νὰ ἀποφύγουν τὴν βολὴ τοῦ θανάτου. Παρ’ ὅλες τὶς πέτρες ὅμως, οἱ νεκροί τους εἶναι ἐκατοντάδες. Τρεῖς ἀλληλοδιάδοχες ἐπιθέσεις ἔγιναν. Τρεῖς ἀλληλοδιάδοχες σθεναρὲς ἀποκρούσεις.
Τελικῶς ὅμως τὰ ὑψηλότερα τμήματα τῆς γραμμῆς ἀμύνης τῶν Ψαριανῶν στὸ Φτελιὸ καταλαμβάνονται ὑπὸ τῶν Ἀλβανῶν καὶ ἀπὸ αὐτὲς τὶς θέσεις οἱ Ἀλβανοὶ βάλουν κατὰ τῶν ὑπερασπιστῶν ποὺ παρέμεναν ὄρθιοι. Ταὐτοχρόνως τὸ Φτελιὸ ἐβάλετο κι ἀπὸ θαλάσσης πλέον συστηματικῶς.
Οἱ Ψαῤῥιανοὶ πιεζόμενοι ὅλο καὶ περισσότερο κλείνονται στὸν στρατώνα, ποὺ ἦτο ἡ πυριτιδαποθήκη. Οἱ Ἀλβανοὶ ἀλαλάζοντες ὁρμοῦν ἀλλὰ ταὐτοχρόνως μία σπίθα ἀνατινάζει πολιορκητὲς καὶ πολιορκουμένους στὸν ἀέρα.

Τὸ δεύτερο σῶμα τοῦ Χοσρέφ, αὐτὸ τῶν Αἰγυπτίων, κατέφθασε στὴν Χώρα. Στὴν Χώρα ὅμως εἶχαν συγκεντρωθῇ πρόσφυγες ἀπὸ τὶς Κυδωνίες κι ἀπὸ τὴν Χῖο. Ὁ πανικὸς δὲν περιγράφεται. Κάθε βράχος, κάθε πέτρα, κάθε κτίριο μεταμορφώνεται σὲ σημεῖον ἀντιστάσεως καὶ τάφου. Οἱ γυναῖκες ἔτρεχαν μὲ τὰ μωρά τους στὸ λιμάνι νὰ βροῦν κάποιο πλεούμενον. Ὅλα τὰ πλεούμενα ὅμως τῶν Ψαῤῥιανῶν δὲν εἶχαν πολεμικὴ ἐξάρτησι, διότι τὰ κανόνια τους εἶχον μεταφερθῇ στὰ Ψαρὰ γιὰ νὰ ὑπερασπίσουν τὴν νῆσο, ἀλλὰ οὔτε καὶ πηδάλια. Συνειδητοποιῶντας τὸ ἀδιέξοδον πετοῦσαν τὰ μωρά τους στὴν θάλασσα καὶ τὰ ἀκουλουθοῦσαν.
Βάρκες ἀνετρέποντο. Οἱ περισσότερες γυναῖκες ποὺ ἠχμαλωτίσθηκαν προήρχοντο ἐκ τῶν Κυδωνιῶν καὶ τῆς Χίου.

Οἱ περισσότερες Ψαῤῥιανές, βλέποντας τὸ ἀδιέξοδον, μὲ μαχαίρια, μὲ ξύλα καὶ μὲ ὅπλα ποὺ εὑρίσκοντο πέριξ τῶν φονευθέντων ὑπερασπιστῶν, κλείστηκαν στὸ Παλαιόκαστρον, τόπο ὅπου ὑπῆρχαν ἀρκετὰ κανόνια γιὰ τὴν ἄμυνα τῶν Ψαῤῥῶν. Ἀπὸ ἐκεῖ κτυποῦσαν διαρκῶς τοὺς Αἰγυπτίους.
Παραλλήλως, στὰ δύο νησάκια, Δασκαλιὸ καὶ Ἅγιος Νικόλαος, ὅλες οἱ προσπάθειες καταλήψεῶς των ἀπεκρούσθησαν.

Ἀρκετὰ πλοῖα κατάφεραν νὰ διαφύγουν φορτωμένα μὲ γυναικόπαιδα.
Κάποια, ἐφ΄ ὅσον ἐστεροῦντο πηδαλίου καὶ κανονίων, ἤ κατελήφθησαν ὑπὸ τῶν Αἰγυπτίων ἤ ἀνετινάχθησαν μὲ ὅλους τοὺς ἐπιβάτες των. Στὸ πλοῖο τοῦ Δημητρίου Λένου, γιὰ παράδειγμα, ὅπου ἐπέβαιναν πολλὰ γυναικόπαιδα καὶ ὁ Κουτέπας Ἰωάννης, μὴ δυνάμενοι νὰ τὸ ὑπερασπισθοῦν, τὸ ἀνετίναξαν.
Ἀρκετὰ τεχνάσματα, ὅπως γιὰ παράδειγμα μερικὴ πυρπόλυσίς τους, ἀπέτρεψαν τοὺς Αἰγυπτίους ἀπὸ τὸ νὰ τὰ καταλάβουν, ἀπὸ τὸν φόβο τῆς ἀνατινάξεως.

Ἔως τὰ μεσάνυκτα τῆς 21ης Ἰουνίου μόνον τὸ Παλαιόκαστρον καὶ τὰ δύο νησάκια κατάφεραν νὰ κρατηθοῦν ἐλεύθερα.
Τὰ μεσάνυκτα τῆς 21ης Ἰουνίου, πρὸς τὸ ξημέρωμα τῆς 22ας Ἰουνίου, ὁ Ἀναγνώστης Τζώρτζης, μὲ τὴν βοήθεια τῶν Ἀλεξάνδρου Μαμούνη, Ἀνδρέα Μοναρχίδου, Ἰωάννου Σιδήρου, Δημητρίου Κοτζιᾶ, Ἰωάννου Μιτσάτσου ἐπεβίβασαν ὅσα περισσότερα γυναικόπαιδα μποροῦσαν στὸ πλοῖο τοῦ Τζώρτζου καὶ ἀνεχώρησαν. Οὁ ὀθωμανοὶ τοὺς ἀντελήφθησαν καὶ προσπάθησαν νὰ συλλάβουν τὸ πλοῖον, ἀλλὰ δὲν τὰ κατάφεραν.

Τὰ ΨαῤῬᾶ καίγονται..
Τὸ ὁλοκαύτωμα τοῦ Παλαιοκάστρου ξεκινᾶ…
Οἱ ἐλάχιστοι διασωθέντες πασχίζουν νὰ βροῦν τόπο νὰ σταθοῦν…
Καὶ ἡ «κυβέρνησις» καρνάβαλος ὑπογράφει ἀνακοινώσεις…

Φιλονόη.

 

Πληροφορίες ἐκ τοῦ Κωνσταντίνου Νικοδήμου, «ὑπόμνημα τῆς Νήσου Ψαῤῥρῶν» καὶ τοῦ Διονυσίου Κοκκίνου «ἡ Ἑλληνικὴ Ἐπανάστασις».
Ἡ φωτογραφία ἀπὸ τὴν «Ἑλληνικὴ Ἐπανάστασι» τοῦ Κοκκίνου, σελίδος 255, τόμος ἕκτος.

Σχετικὰ μὲ τὸν συγγραφέα Φιλονόη Πόντου

Ἐλέγξτε ξανά

23 Μαΐου 1834. Ἡ ἀγόρευσις Βαλσαμάκη, δικηγόρου τοῦ Κολοκοτρώνη.

Ἡ σύλληψις τοῦ Θεοδώρου Κολοκοτρώνη συνετελέσθη τὴν νύκτα τῆς 6 Σεπτεμβρίου τοῦ 1833, ὑπὸ τὶς ...

Απάντηση

Αρέσει σε %d bloggers: