Ἀρχικὴ σελίς / ἱστορία / Ἰούνιος / 22 Ἰουνίου / 22 Ἰουνίου 1824. Τὸ ὁλοκαύτωμα τοῦ Παλαιοκάστρου Ψαῤῥῶν!

22 Ἰουνίου 1824. Τὸ ὁλοκαύτωμα τοῦ Παλαιοκάστρου Ψαῤῥῶν!

22 Ἰουνίου 1824. Τὸ ὁλοκαύτωμα τοῦ Παλαιοκάστρου Ψαῤῥῶν! Γεώργιος Κομνηνός, Ἕλλην ἀπὸ τὰ Ψαῤῥά, ἦτο πρόξενος τῆς Ῥωσσίας στὴν Χώρα τῶν Ψαῤῥῶν.
Ὅταν στὶς 21 Ἰουνίου(4 Ἰουλίου) τοῦ 1824 εἶδε τὰ γυναικόπαιδα νὰ σφαγιάζονται, ἄπὸ τοὺς Αἰγυπτίους καὶ τοὺς Ἀλβανοὺς τοῦ Χοσρέφ, ἄνοιξε τὶς πύλες τοῦ προξενείου καὶ ὅσους μποροῦσε τοὺς ἔβαλε μέσα.
Φόρεσε τὴν προξενική του στολή, ὕψωσε καὶ τὴν Ῥωσσικὴ σημαία καὶ προσπάθησε νὰ συνομιλήσῃ μὲ τοὺς εἰσβολεῖς. Ἔπεσε νεκρὸς ἀπὸ τὰ ἀλλεπάλληλα κτυπήματα. Ὅσα γυναικόπαιδα κατέφυγον στὸ προξενεῖο ἤ ἐσύρθησαν στὴν αἰχμαλωσία ἤ ἐσφαγιάσθησαν ἐντὸς τοῦ προξενείου.

Τέτοιες ἦταν οἱ συνθῆκες ποὺ ἐπικρατοῦσαν στὴν Χώρα τῶν Ψαῤῥῶν ὅταν ξημέρωσε ἡ 22α Ἰουνίου (5 Ἰουλίου τοῦ 1824. Κάποια λιγοστὰ πλεούμενα, δίχως πηδάλιο καὶ κανόνια, κατάφεραν νὰ διαφύγουν μέσα στὴν νύκτα καὶ μαζύ τους νὰ σώσουν ἐλαχίστους ἐκ τῶν ἀμάχων. Ὅμως κι ἀπὸ αὐτὰ ποὺ διέφυγαν ἀρχικῶς, ἀρκετὰ ἦταν τὰ πλοιάρια ποὺ ἀνετράπησαν ἤ κατελήφθησαν.

Οἱ Ψαῤῥιανές, βλέποντας τὰ κομματιασμένα πτώματα νὰ καταλαμβάνουν ὅλην τὴν ἔκτασι ἀπὸ τὸν ὅρμο τοῦ Κανάλου ἔως τὴν Χώρα, ἀπεφάσισαν νὰ κλειστοῦν στὸ Παλαιόκαστρον καὶ νὰ πολεμήσουν. Μὲ ὅ,τι τοὺς ἀπέμεινε…
Τὸ Παλαιόκαστρον δὲν ἦτο ἀκριβῶς κάστρο. Δύο ἐκκλησάκια ἦταν. Σιγὰ σιγὰ ὅμως, ἀπὸ τὴν ἀρχὴ τῶν ἀγώνων, οἱ Ψαῤῥιανοὶ τὰ μετέτρεψαν σὲ μικρὸ φρούριο.

Ἡ πορεία τῶν ἀμάχων γιὰ τὸ Παλαιόκαστρον ἡρωϊκή!
Γυναῖκες καὶ παιδιὰ στὸ κέντρο καὶ πέριξ τους, γιὰ προστασία τους, ἔφηβοι καὶ ἡλικιωμένοι.
Οἱ περισσότεροι ἐξ αὐτῶν, ἄν καὶ πίσω τους ἀκολουθοῦσαν μανιασμένοι οἱ ὀθωμανοί, κατάφερναν μὲ τὰ σώματά τους κυρίως, νὰ διαφυλάξουν, σὲ μεγάλον βαθμό, τὴν ὅσο τὸ δυνατὸν ἀσφαλεστέρα πορεία τῶν ἀμάχων πρὸς τὸ Παλαιόκαστρον.
Μόνον ἀπὸ τὶς περιγραφὲς τῶν διασωθέντων, μὲ τὸ πλοῖο τοῦ Ἀναγνώστου Τζώρτζη κυρίως, ἀλλὰ κι ἀπὸ ἀπελευθερωθεῖσες Ψαῤῥιανές, γνωρίζουμε πὼς ὅλο τὸ ὕψωμα τοῦ Παλαιοκάστρου, καθῶς καὶ ἡ περιοχὴ  ἀπὸ τὴν Χώρα κι ἔως τὸν Κάναλο, εἶχε καταληφθῇ πλήρως ἀπὸ τὰ στίφη τοῦ Χοσρέφ, δίχως νὰ μένῃ κάπου κενὸς χῶρος.

Ὀγδονταπέντε Ψαῤῥιανοὶ καὶ σαρανταπέντε Θεσσαλομακεδόναι ὅλοι κι ὅλοι οἱ ὑπερασπιστὲς τοῦ κάστρου.  Μαζὺ μὲ περίπου εἴκοσι, ποὺ εἰσῆλθαν τὴν νύκτα,  ὑπὸ τῶν ὁπλαρχηγῶν Ῥάδου καὶ Ἀγγέλου, ἐκατὸν πενήντα ὑπερασπιστὲς περίπου. Πῶς νά ἀντιμετωπίσουν τίς χιλιάδες τῶν  λυσσασμένων γιά αἷμα καί γιά θάνατο ὀθωμανῶν; (Ὁ Νικόδημος ἀναφέρει πὼς οἱ ὀθωμανοὶ ξεπερνοῦσαν τὶς 28.000.)

Ἀποφασίζουν νὰ συγκεντρωθοῦν ὅλα τὰ γυναικόπαιδα καὶ οἱ ἄμαχοι στὴν μεγάλη μπαρουταποθήκη κι ὁ Ἀντώνιος Βρατσάνος νὰ ἀνάψῃ τὴν φλόγα τὴν ὑστάτη στιγμή. Στὴν μικρὴ μπατουταποθήκη τὸ ἴδιο ἔργο ἀνέλαβε ὁ Σιδερῆς, ὁ ἀρχειοφύλαξ.
Τὰ κανόνια τοῦ Χοσρὲφ κτυποῦσαν ἀδιάκοπα. Τὰ πλεούμενά του μετέφεραν διαρκῶς νέα τμήματα τοῦ στρατοῦ. Οἱ ἐπιθέσεις διεδέχοντο ἡ μία τὴν ἄλλην. Κι ὅσοι ἐκ τῶν ὀθωμανῶν δείλιαζαν, δὲν τολμοῦσαν νὰ ἐπιστρέψουν διότι πίσω τους στεκόταν ὅλο τὸ σῶμα τῆς ὀπισθοφυλακῆς ποὺ τοὺς κτυποῦσε.

Ἀπὸ τὶς 7:00 τὸ πρωΐ, ἔως τὶς 18:00 τὸ ἀπόγευμα οἱ ἐπιθέσεις αὐξάνονται καὶ γίνονται ὅλο καὶ περισσότερο ὁρμητικές. Ὁ Χοσρὲφ ἤθελε νὰ κλείσῃ τὸ κεφάλαιον Ψαἀῥὰ φοβούμενος τὴν ἐμφάνισιν τοῦ Ἑλληνικοῦ στόλου.
Περὶ τὶς 18:30 νέα ὁρμητικὴ ἐπίθεσις. Κάποιοι καταφέρνουν νὰ διαβοῦν τὸ τειχίον καὶ νὰ εἰσέλθουν. Μάχες πλέον σῶμα μὲ σῶμα. Μόλις ὁ Βρατσάνος ἀντιλαμβάνεται πὼς οἱ ὀθωμανοι εἰσῆλθαν ἀνάβει τὴν φωτιά… Τὸν ἀκολουθεῖ ἀμέσως κι ὁ Σιδερῆς.

Ἡ ἔκρηξις ὑπῆρξε καταστροφική.
Ὅλοι οἱ ὑπερασπιστὲς τοῦ Παλαιοκάστρου ἔπεσαν νεκροί. Ἐλάχιστες γυναῖκες ποὺ διεσώθησαν ἐσύρθησαν στὰ σκλαβοπάζαρα καὶ μερικὲς ἀπὸ αὐτὲς κατάφεραν, μετὰ ἀπὸ ἐξαγορά τους, νὰ ἐπιστρέψουν καὶ νὰ διηγηθοῦν τὶς περισσότερες λεπτομέρειες τοῦ ὁλοκαυτώματος.
Τὶς ἴδιες ὅμως περιγραφὲς ἔχουμε κι ἀπὸ τὸν Ντὲ λὰ Γραβιέ, ποὺ κατέγραψε τὶς μαρτυρίες τοῦ πλοιάρχου Βιλλενέβ, καθῶς καὶ τῶν Γάλλων ἀξιωματικῶν.

Ἡ Χώρα τῶν Ψαῤῥῶν παρεδόθῃ στὶς φλόγες τὰ ξημερώματα τῆς 23ης Ἰουνίου.
Ἀπὸ τοὺς ἑπτὰ χιλιάδες κατοίκους, τέσσερις χιλιάδες ἐφονεύθησαν. 3.614 Ψαῤῥιανοί, βάσει δικῆς τους καταγραφῆς, διεσώθησαν, μὲ τὰ ἄνευ πηδαλίων πλοῖα τους.
Ἀπὸ τὶς 25.000 τῶν προσφύγων, ποὺ κατέφυγαν στὸ νησί, οἱ 15.000 ἤ ἐσφάγησαν ἤ ἠχμαλωτίσθησαν.
Ὁ Χοσρὲφ ἀπέδειξε πὼς ἤθελε νὰ ἀφανίσῃ τὰ Ψαῤῥά, ὄχι νὰ τὰ νικήσῃ ἁπλῶς. Δὲν ἐδίστασε νὰ θυσιάσῃ μόνον στὸ Παλαιόκαστρον δύο χιλιάδες στρατιῶτες του.
Ὁ Βιλλιενέβ, ὁ πλοίαρχος τοῦ γαλλικοῦ πλοίου «Ἴσις», κατόπιν ὅλων τῶν προηγουμένων πράξεῶν του, περισυνέλεξε 152 Ψαῤῥιανοὺς κυρίως, ποὺ κρύβονταν σὲ διάφορα σημεῖα τῆς νήσου. Ὁ Κόκκινος μάλλιστα πιστεύει πὼς κακῶς τὸν κατηγοροῦν οἱ Ψαῤῥιανοὶ γιὰ συνεργασία μὲ τοὺς ὀθωμανούς.

Φιλονόη.

Πληροφορίες ἐκ τοῦ Κωνσταντίνου Νικοδήμου, «ὑπόμνημα τῆς Νήσου Ψαῤῥῶν» καὶ τοῦ Διονυσίου Κοκκίνου «ἡ Ἑλληνικὴ Ἐπανάστασις».

 

Ἡ φωτογραφία ἀπὸ τὴν «Ἑλληνικὴ Ἐπανάστασι» τοῦ Κοκκίνου, σελίδος 265, τόμος ἕκτος.

 

Σχετικὰ μὲ τὸν συγγραφέα Φιλονόη Πόντου

Ἐλέγξτε ξανά

23 Μαΐου 1834. Ἡ ἀγόρευσις Βαλσαμάκη, δικηγόρου τοῦ Κολοκοτρώνη.

Ἡ σύλληψις τοῦ Θεοδώρου Κολοκοτρώνη συνετελέσθη τὴν νύκτα τῆς 6 Σεπτεμβρίου τοῦ 1833, ὑπὸ τὶς ...

Απάντηση

Αρέσει σε %d bloggers: