Ἀρχικὴ σελίς / ἱστορία / Φεβρουάριος / 22 Φεβρουαρίου / 22 Φεβρουαρίου 1913. Ἡ ἀπελευθέρωσις τῶν Ἰωαννίνων

22 Φεβρουαρίου 1913. Ἡ ἀπελευθέρωσις τῶν Ἰωαννίνων

22 Φεβρουαρίου 1913. Ἡ ἀπελευθέρωσις τῶν ἸωαννίνωνΟἱ Βαλκανικοὶ Πόλεμοι τοῦ 1912 1913, ᾡδήγησαν σαφῶς στὴν ἀπελευθέρωσιν μεγάλου τμήματος τῶν περιοχῶν τῆς χερσονήσου τοῦ Αἵμου, ποὺ κρατοῦσαν γιὰ αἰῶνες οἱ ὀθωμανοί, μὰ αὐτὸ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα.
Στὴν πράξιν, αὐτὸ ποὺ κατ’ ἐλάχιστον μᾶς ἀπησχόλησε ὡς λαό, ἐφ’ ὅσον ποτίσαμε μὲ αἷμα πολλὲς μάχες αὐτῶν τῶν Πολέμων, εἶναι τὸ πῶς ἀπελευθερώθησαν αὐτὰ τὰ ἐδάφη, πόσες θυσίες, δολοπλοκίες, μεθοδεύσεις κρύβονται πίσω ἀπὸ αὐτὲς τὶς ἐπιχειρήσεις, ποιοί, ἀφανεῖς συνήθως, ἥρωες βοήθησαν καὶ ποιοὶ ἔλαβαν τὶς δόξες καὶ τὶς τιμές, καθὼς καὶ τὸ γιατὶ ἐμεῖς, ὡς πολῖτες, ἀγνοοῦμε τὶς σημαντικότερες λεπτομέρειες τῆς ἱστορίας μας.

Ἡ ἀπελευθέρωσις τῆς Ἠπείρου, καθὼς ἐπίσης καὶ ὅλη ἡ ἐκστρατεία τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου, παραμένει ἕνα κεφάλαιον τῆς ἑλληνικῆς ἱστορίας, ποὺ περιλαμβάνει καὶ τὴν ἀγνοημένη, ἀπὸ τὴν ἐπίσημο πολιτεία, Βόρειο Ἤπειρο, καὶ ποὺ κλείνει, ἐπισήμως στὰ Ἰωάννινα, ἐφ΄ ὅσον ἡ Ἰταλία, ἡ Αὐστρία, ἀλλὰ καὶ ἡ Ῥωσσία, ἄλλοτε ἐμφανῶς κι ἄλλοτε κρυφίως, εἶχαν ἄλλα σχέδια γιὰ τοὺς λαοὺς καὶ τὰ ἐδάφη τῆς πρώην Ὀθωμανικῆς αὐτοκρατορίας. Σχέδια ποὺ δὲν ἐλάμβανον ὑπ’ ὄψιν τους τὶς πραγματικὲς ἀνάγκες αὐτῶν τῶν λαῶν, ἀλλὰ τὶς γεωπολιτικὲς ἐπενδύσεις τῶν τότε ἐγκεφάλων, πού, ὅπως πάντα, στὸν βωμὸ τῶν συμφερόντων τους, ἀγνοοῦσαν καὶ θυσίαζαν τοὺς λαούς, ὡς παιχνιδάκια.
Οἱ Βαλκανικοὶ Πόλεμοι δέ, ἐφ΄ ὅσον ἀπὸ τότε καὶ μετὰ συζητᾶμε γιὰ διπλασιασμὸ τῶν ἑλληνικῶν ἐδαφῶν, ἀλλὰ καὶ γιὰ οὐσιαστικὴ ἀπομάκρυνσιν τῶν Ὀθωμανῶν ἀπὸ τὴν Εὐρώπη (πλὴν τῆς Ἀνατολικῆς Θράκης), δὲν εἶχαν σὰν στόχο, ἀπὸ τὶς Μεγάλες Δυνάμεις τῆς Ἐποχῆς, τὴν δική μας ἀπελευθέρωσιν, ἀλλὰ τὴν διάλυσιν τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας καὶ τὴν μὴ πρόσβασιν τῆς Ῥωσσίας στὴν Μεσόγειον.Πρὸς τοῦτο καὶ ἔσπευσαν οἱ «σύμμαχοί» μας νὰ ἀκυρώσουν τὴν συνθήκη τοῦ Ἁγίου Στεφάνου, παγιώνοντας ὕπαρξιν ἀλβανικοῦ κράτους  (στὶς 8 Ἰουνίου τοῦ 1917καὶ Μεγάλης Βουλγαρίας.

Μετὰ τὴν ἐπιτυχὴ πορεία τῆς ἑλληνικὴς στρατιᾶς στὴν Θεσσαλία καὶ στὴν Μακεδονία, ἀλλὰ καὶ τοῦ στόλου μας στὸ Ἀρχιπέλαγος, οἱ τουρκικὲς θέσεις στὰ εὐρωπαϊκὰ ἐδάφη, ἀπεκόβοντο ἀπὸ τὰ κέντρα ἀνεφοδιασμοῦ τους, ἐφ΄ ὅσον ἤδη τὰ περισσότερα ἐδάφη ποὺ κατεῖχαν εἶχαν περάσῃ στὴν κυριαρχία Ἑλλήνων, Σέρβων, Μαυροβουνίων καΒουλγάρων.
Ἡ ἄμυνα τῶν Τούρκων ἀναγκαστικὰ λοιπὸν περιῳρίσθη κυρίως στὴν Ἤπειρο καὶ πρὸς τοῦτον τὰ ὀχυρωματικὰ ἔργα, ποὺ θὰ διατηροῦσαν τὴν κυριαρχία τους στὴν περιοχή, εἰδικῶς μάλιστα στὴν πρωτεύουσα τῆς Ἠπείρου, τὰ Ἰωάννινα, ἔπρεπε νὰ εἶναι ἰσχυρότατα, ὅπως καὶ ἦσαν. Ἄλλως τέ, κατόπιν τῶν σερβικῶν καὶ βουλγαρικῶν ἐπιτυχιῶν, τὰ ὀχυρὰ ποὺ ἀπέμειναν στὴν ὀθωμανικὴ αὐτοκρατορία τὸ 1912, ἐπὶ εὐρωπαϊκῶν ἐδαφῶν, ἦσαν τῆς Ἀδριανουπόλεως, τῶν Ἰωαννίνων καὶ τοῦ Σκουταρίου.

Τουρκία, κατόπιν αὐτῶν τῶν ἀπωλειῶν, ἐπεδίωξε ἀνακωχή, κάτι ποὺ δὲν ἐδέχθη ἡ ἑλληνικὴ πλευρά, ἄν καὶ συμμετεῖχε στὶς διαπραγματεύσεις τῆς ἀνακωχῆς, στὸ Λονδῖνον, μὰ ὡς ἐμπόλεμος δύναμις. Πρὸς τοῦτον καὶ ἡ στρατιὰ τῆς Μακεδονίας μετεκινήθη πρὸς τὴν Ἤπειρον μέν, ἐφ΄ ὅσον τὰ Ἰωάννινα ἔπαιζαν σημαντικότατον ῥόλον γιὰ τὴν ἐπιβίωσιν τοῦ ἑλληνικοῦ στοιχείου τῆς Ἠπείρου, ἀλλὰ σημαντικὸ τμῆμα της παρέμενε πέριξ τῆς Θεσσαλονίκης, λόγῳ τῶν βουλβαρικῶν ἀπειλῶν.
Μὴ παραβλέπων ὁ Κωνσταντῖνος τὸν βουλγαρικὸ κίνδυνο καὶ τὶς ἐπεκτατικὲς βλέψεις τῆς Βουλγαρίας (καὶ τῆς Ῥωσσίας ποὺ τὶς τροφοδοτοῦσε) πρὸς τὶς περιοχὲς ποὺ οἱ σύμμαχοί των, Σέρβοι κι Ἕλληνες ἀπηλευθέρωσαν, ἄφησε σημαντικὸ μέρος τῆς στρατιᾶς στὴν Μακεδονία, ἐνᾦ στὸ πέρας τοῦ Ἰανουαρίου τοῦ 1913 τὸ στρατηγεῖον μετεκινήθη πρὸς τὴν Φιλιππιάδα.

Οἱ ἐπιχειρήσεις, ἀπὸ ἑλληνικῆς πλευρᾶς, κατὰ τὴν διάρκεια τῶν Βαλκανικῶν Πολέμων, ξεκινοῦν μὲ τὴν ἐπίσημο (κοινὴ μὲ Σερβία καὶ Βουλγαρία) κήρυξιν πολέμου κατὰ τῆς Τουρκίας, στὶς 4 Ὀκτωβρίου (17 Ὀκτωβρίου) τοῦ 1912,  τὴν εἴσοδο τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ στὴν Θεσσαλία, στὶς 5 Ὀκτωβρίου (18 Ὀκτωβρίου),  ὅπου ἡ πρώτη σοβαρὴ μάχη ἐδόθη στὴν Ἐλασσόνα, στὶς 6  Ὀκτωβρίου (19 Ὀκτωβρίου) τοῦ 1912.

Ἡ συνολικὴ δύναμις τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ, πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν πολεμικῶν ἐπιχειρήσεων, ἦταν 110.000 ἄνδρες, ἀποτελουμένη ἀπὸ ἑπτὰ Μεραρχίες. Οἱ ἕξι Μεραρχίες ἐκινήθησαν πρὸς τὴν Θεσσαλία, ἐνᾦ ἡ ἐβδόμη πρὸς τὴν Ἄρτα καὶ αὐτὴ ἦταν ποὺ ἐπωμίσθη τὸ βάρος τοῦ μετώπου τῆς Ἠπείρου.

Ἡ στρατιὰ τῆς Ἠπείρου, ἀπὸ ἀρχῆς ἐνάρξεως τῶν Βαλκανικῶν πολέμων, ἕπαιξε μᾶλλον δευτερεύοντα ῥόλον, τοὐλάχιστον ἔως καὶ τὴν κατάληψιν τῆς Θεσσαλονίκης.
Ἡ ἐν λόγῳ στρατιὰ διέβη τὸν Ἄραχθο καὶ στὶς 11 Ὀκτωβρίου (24 Ὀκτωβρίου) κατέλαβε τὴν στενωπὸν Κουμουζᾶδες καί, ἀμέσως μετά, τὴν διάβασιν τοῦ Λούρου καὶ τὴν Φιλιππιάδα.
Μὲ τὴν ἀρωγὴ τοῦ ἑλληνικοῦ στόλου ἡ Πρέβεζα παρεδόθη στοὺς Ἕλληνες στὶς 21 Ὀκτωβρίου (3 Νοεμβρίου) τοῦ 1912. Στὶς 24 Ὀκτωβρίου (6 Νοεμβρίου) ἡ νίκη τῶν Ἑλλήνων στὴν θέσιν Πέντε Πηγάδια περιῴρισε τοὺς Τούρκους στὴν ἄμυνα τῶν Ἰωαννίνων, ποὺ ὑπεστηρίζετο ὅμως ἀπὸ τὰ ὀχυρωματικὰ ἔργα τοῦ Μπιζανίου.
Σὲ αὐτὰ τὰ ὀχυρωματικὰ ἔργα, ἀπὸ τὰ μέσα τοῦ Νοεμβρίου τοῦ 1912, ὁ ἐλληνικὸς στρατὸς καθηλώθη πολιορκώντας ὀχυρώτατες θέσεις. Παρὰ τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ μὲ τὴν ΙΙ Μεραρχία, ἡ κατάστασις παρέμενε τραγική.
Τότε ἀπεφασίσθη πλέον ἡ μετακίνησις τῆς IV, VI  καὶ VIII Μεραρχίας, ὑπὸ τοῦ ἀρχιστρατήγου Κωνσταντίνου, πρὸς τὴν Ἤπειρον.

Ἕνα ἀπὸ τὰ κυριότερα ἐμπόδια ποὺ ᾤφειλε ἡ ἑλληνικὴ στρατιὰ νὰ ξεπεράσῃ ἦταν ἡ «Σκύλλα», ποὺ θέριζε ἑκατοντάδες στρατιῶτες*. Αὐτὴ ἡ «Σκύλλα» ἦταν τὰ κατ’ ἐξοχὴν ἀμυντικὰ στὸ Μπιζάνιον ἔργα κι ὅπλα τῶν Τούρκων, ποὺ ὅμως ἦσαν ἀθέατα ἀπὸ τοὺς ἐχθρούς τους.
Ἡ «Σκύλλα» ἦταν τὸ κυριότερον ἐμπόδιον γιὰ τὰ Ἰωάννινα καὶ ἡ αἰτία καθηλώσεως τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ στὸ Μπιζάνιον.

Στὸ ἐπιτελεῖον τῆς ἑλληνικῆς διοικήσεως εἶχαν φθάση, κατόπιν μυστικῶν ἐνεργειῶν, τὰ σχέδια τῶν ἀμυντικῶν ὀχυρῶν τῶν Τούρκων, ἀπὸ τὸν Νικόλαο Μπιζαντζιόγλου (ἤ Νικολάκη Ἐφέντη). Ἐπὶ αὐτῶν τῶν σχεδίων μελέτησε τὸ ἐπιτελεῖον τοῦ Κωνσταντίνου (Δούσμανης Βίκτωρ, Ἰωάννης Μεταξᾶς) καὶ κατέληξε σὲ κυκλωτικοῦ ἐλιγμοῦ ἐπιχείρησιν, μὲ ἀποτέλεσμα, κατόπιν μεγάλων ἀπωλειῶν καὶ διημέρου κανονιοβολισμοῦ κατὰ τοῦ Μπιζανίου, συνδυαστικὰ μὲ τὴν διαρκὴ πτῶσιν τοῦ ἠθικοῦ τῶν Τούρκων, καθὼς ἐπίσης καὶ τὴν διαρκῶς μειουμένη δυνατότητά τους σὲ ἀνεφοδιασμό, ὡδήγησε στὴν παράδοσιν τῆς πόλεως τῶν Ἰωαννίνων, ἀπὸ τὸν Ἑσὰτ πασσᾶ, τὴν νύκτα τῆς 21ης Φεβρουαρίου (6 Μαρτίου) πρὸς τὴν 22αν Φεβρουαρίου (7 Μαρτίου) τοῦ 1913.

Ἡ κατάληψις τῶν Ἰωαννίνων ἄνοιξε τὸν δρόμο γιὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Βορείου Ἠπείρου, ἐπιχείρησις ποὺ διεκόπη λόγῳ τῆς δολοφονίας τοῦ βασιλέως Γεωργίου στὴν Θεσσαλονίκη, ἀφ΄ ἑνός, ἀλλὰ καὶ λόγῳ τῶν διπλωματικῶν πιέσεων Αὐστριακῶν καὶ Ἰταλῶν.
Τὸ ἀνύπαρκτον κράτος τῆς Ἀλβανίας, μὲ τοὺς Ἀλβανοὺς ποὺ δὲν εἶχαν ποτὲ πολεμήση γιὰ τὴν ἀνεξαρτησία τους, ἦταν προαποφασισμένο, ἐφ΄ ὅσον ἡ Ἰταλία ἤθελε νὰ ἀσφαλίσῃ, μέσῳ τῶν συνδέσμων της στὴν Βόρειο Ἤπειρο, τὰ στενὰ τοῦ Ὀτράντο, τὴν Κέρκυρα, τὴν Σάσσωνα, ἀλλὰ κι ἀπὸ τὴν ἄλλην, ἡ Αὐστρία ἤθελε νὰ δημιουργήσῃ, μέσῳ ἕνὸς κρατιδίου μορφώματος, ζώνη ἀσφαλείας, μὰ καὶ ἀσκήσεως πιέσεων ὅποτε θὰ τὴν ἐξυπηρετοῦσε, στὴν Σερβία.

Νὰ θυμόμαστε πάντα πὼς ἡ Σερβία ἦταν τὸ …δεξὺ χέρι τῆς Ῥωσσίας στὴν χερσόνησον τοῦ Αἵμου καὶ ἡ Βουλγαρία τὸ …ἀριστερό της χέρι. Ἀπὸ τὴν περίοδο τοῦ Βυζαντίου ἀκόμη στόχος τῶν Ῥώσσων παρέμεναν τὰ στενὰ τοῦ Βοσπόρου, ἡ Θράκη καὶ ἡ Μακεδονία.
Ἡ πρώτη, ἐπίσημος προσπάθεια τῆς Ῥωσσίας, ἐκτὸς ἀπὸ τὶς «σκοτεινές» καὶ παρασκηνιακές, ἔγινε μὲ τὴν συνθήκη τοῦ Ἁγίου Στεφάνου, στὶς 19 Φεβρουαρίου τοῦ 1878.
Ἐπανελήφθη μὲ τοὺς Βαλκανικοὺς Πολέμους… Ἐπαναλαμβάνεται τώρα μὲ τὰ Σκόπια (ποὺ ναί, δικός τους δάκτυλος εἶναι ὅλος αὐτὸς ὁ «μακεδονικός» πυρετός) καὶ θὰ ἐπαναληφθῆ, ὅσες φορὲς χρειασθῇ, ἔως ὅτου πατήσῃ καὶ στὸ Αἰγαῖον.

Φιλονόη

Νικολάκης Ἐφέντης ἤ Νικόλαος Μπιζαντζιόγλου.

Ὁ Νικολάκη Ἐφέντης.

Ἡ Σκύλλα καὶ ὁ Νικολάκης Ἐφέντης.

Πληροφορίες ἀπό:

«Ἐθνικὸς Διχασμός, ὁ ἄλλη διάστασις», Δημήτριος Μιχαλόπουλος
«Ἱστορία τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους», Ἐκδοτικὴ Ἀθηνῶν.
«Πολιτικὴ ἱστορία τῆς νεωτέρας Ἑλλάδος» τοῦ Σπυρίδωνος Μαρκεζίνη.

*   Μεταξὺ τῶν θυμάτων τῆς «Σκύλλας» περιελαμβάνετο κι ὁ Ὀλυμπιονίκης Κωνσταντῖνος Τσικλητήρας, καθὼς καὶ ἀκόμη 189 Ἕλληνες.

εἰκόνα

Σχετικὰ μὲ τὸν συγγραφέα Φιλονόη Πόντου

Ἐλέγξτε ξανά

8 Ἰουλίου 1824. Ἡ μάχη τοῦ Λιδωρικίου.

Στὶς ἀρχὲς τοῦ 1824 ὁ σουλτᾶνος ἀποφασίζει νέα ἐκστρατεία κατὰ τῶν Ἑλλήνων. Διῴρισε ὥς στρατάρχη ...

Απάντηση

Αρέσει σε %d bloggers: