Ἀρχικὴ σελίς / ἱστορία / Φεβρουάριος / 23 Φεβρουαρίου / 23 Φεβρουαρίου 1913. Ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς στὴν Βόρειο Ἤπειρο

23 Φεβρουαρίου 1913. Ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς στὴν Βόρειο Ἤπειρο

23 Φεβρουαρίου 1913. Ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς στὴν Βόρειο Ἤπειρο

Μετὰ τὴν νίκη στὰ ὀχυρὰ  τοῦ Μπιζανίου, κι ἐνᾦ ἀκόμη τὸ κύριον τμῆμα τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ εἰσήρχετο στὰ Ἰωάννινα, ὅπου ὁ λαὸς πανηγύριζε τὴν ἀπελευθέρωσίν του, μετὰ ἀπὸ 483  χρόνιασκλαβιᾶς, ὁ Κωνσταντῖνος δὲν ἔμεινε ἀδρανής.
Ἤδη, μὲ ἐντολή του, καθ’ ὅν χρόνον ἡ πολιορκία τῶν Ἰωαννίνων ἐξελίσσετο, ἕνα ἀπόσπασμα τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ, ὑπὸ τὸν συνταγματάρχη Κωνσταντῖνο Δαμιανὸ κατηυθύνετο πρὸς τὴν Βόρειο Ἤπειρο.

Στὴν Βόρειο Ἤπειρο, μὲ τὸ ποὺ ἐγνωστοποιήθη ἡ ἔναρξις τοῦ πολέμου, ξεκίνησαν οἱ συνεννοήσεις γιὰ ἐπαναστατικὴ δράσιν, καθὼς καὶ οἱ διαδικασίες ἀπελευθερώσεώς της. Ἡ συνταγματάρχης Σπυρομίλιος πρωτοστατών.
Στὶς 7 Δεκεμβρίου τοῦ 1912 Κορυτσᾶ ἀπηλευθερώνετο. Οἱ Άλβανοὶ ὑποχωρώντας ἐπυρπόλυσαν 64 χωριά, ὅλα ἑλληνικά, στὴν πεδιάδα τοῦ Δελβίνου.

Οἱ Ἰταλοί, μόλις ἔμαθαν τὰ περὶ τῆς νικηφόρου πορείας τῶν ἑλληνικῶν δυνάμεων, διεμήνυσαν στὴν ἑλληνικὴ κυβέρνησιν πὼς ὁ Αὐλὼν τοὺς ἀνήκει, γιὰτὸν ἔλεγχο τῶν στενῶν τοῦ Ὀτράντο. Πρὸς τοῦτον ὁ Αὐλὼν καὶ τὸ Βεράτιον ἔμειναν ἐκτὸς ἐπιχειρήσεων τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ, μὲ ἀπόφασιν τῆς ἑλληνικῆς κυβερνήσεως, (πρακτικὰ βουλῆς τῆς 29ης Φεβρουαρίου τοῦ 1914) ἄν καὶ ἤδη ἡ Βόρειος Ἤπειρος ἦταν ἐλεύθερη.
Ἐὰν ἡ Ἑλλὰς ἦτο πιὸ τολμηρή, καταλαμβάνοντας τὶς «ἀπηγορευμένες» περιοχές, σαφῶς ἡ διαπραγματευτική της δύναμις θὰ ἦτο διαφορετική.

Ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς στὸ μεταξὺ προήλαυνε καὶ στὶς 23 Φεβρουαρίου τοῦ 1913 φθάνει στὸ Λιασκοβίκιον (ἤ Λεσκοβίκιον), ποὺ ἀπελευθερώνει.
Ἡ πορεία ἐξακολουθεῖ. Ἡ μία περιοχή, πίσω ἀπὸ τὴν ἄλλην, ἀναπνέουν ἀέρα ἐλευθερίας.
Στὶς 3 Μαρτίου τοῦ 1913 ἀπελευθερώνονται ἡ Κλεισούρα καὶ τὸ Ἀργυρόκαστρον.
Στὶς 6 Μαρτίου τοῦ 1913 τὸ Τεπελένιον.
Ἡ Βόρειος Ἤπειρος ξαναγίνεται ἑλληνική!
Περισσότεροι ἀπὸ 10.000 Ἠπειρῶτες πού, λόγῳ τῶν βιαιοπραγιῶν ποὺ ὑπέστησαν, εἶχαν καταφύγη στὴν Κέρκυρα, ἐπέστρεψαν στὴν πατρική τους Γῆ (κυρίως στοὺς Ἁγίους Σαράντα) πιστεύοντες πὼς ἐπὶ τέλους ἔφθασε ἡ πολυποθητος ἀπελευθέρωσις.

Τὴν ἴδια περίοδον ὁ Ἐσσὰτ πασσᾶς, τοῦ Δυῤῥαχίου, μὲ τὴν ὑποστήριξιν τῆς Αὐστρίας, ἀλλὰ καὶ ὁ Ἰσμαὴλ πασσᾶς τοῦ Αὐλῶνος, μὲ τὴν ὑποστήριξιν τῆς Ἰταλίας, ἀνεκήρυττον ἀλβανικὸ κράτος.

Στὸ πεδίον τῶν διεθνῶν διαπραγματεύσεων ἡ Ἰταλία θεωροῦσε «δικά της» ἐδάφη τὰ ἄνω τοῦ ποταμοῦ Θυάμεως (Καλαμᾶ) [δυτικὸν ἀκραῖον ὅριον]  καὶ ἡ Αὐστρία συζητοῦσε μία μέση λύσιν, βάσει τῆς ὁποίας τμῆμα τῆς Βορείου Ἠπείρου μποροῦσε νὰ περάσῃ στὴν Ἑλλάδα.
Ἡ ἑλληνικὴ πρότασις γιὰ δημοψήφισμα ἀπεῤῥίφθη.

Τὸν Μάιο τοῦ 1913 ἡ περιοδία τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου στὶς ἀπελευθερωθεῖσες περιοχές, (Κορυτσᾶ, Ἐρσέκαν, Λιασκοβίκιον, Πρεμετήν, Ἀργυρόκαστρον) παρὰ τὴν ἐνθουσιώδη ὑποδοχὴ χριστιανῶν καὶ μουσουλμάνων, ἁπλῶς διασκέδαζε τοὺς ἐκπροσώπους τῶν Μεγάλων Δυνάμεων, ἐφ΄ ὅσον, ἡ ἀπόφασις γιὰ τὴν δημιουργία τοῦ ἀλβανικοῦ κράτους εἶχε ληφθῆ ἀπὸ τὴν συνθήκη τοῦ Λονδίνου στὶς 20 Μαρτίου τοῦ 1913, ἐπισήμως, ἀλλὰ προπαρασκευάζετο ἀπὸ πολὺ πρίν, ἀποκλείοντας τὴν Βόρειο Ἤπειρο ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα.
(17 Μαρτίου τοῦ 1913 ἔως 20 Μαρτίου τοῦ 1913 ἡ διάσκεψις τοῦ Λονδίνου.)
Ἡ ὁριστικὴ ἀλβανικὴ κατοχὴ ὑπεγράφη στὶς 29 Ἰουλίου τοῦ 1913 (πρωτόκολλον ἀνεξαρτησίας καὶ ὀργανώσεως τῆς Ἀλβανίας) ποὺ ἐξεδόθη στὶς 11 Αὐγούστου τοῦ 1913 καὶ ὁριστικοποιοῦσε τὴν περιοχὴ τῆς ἀπελευθερωθείσης Κορυτσᾶς στὴν Ἀλβανία.
Τὸ ὁριστικὸν πρωτόκολλον τῆς παραδόσεως τῆς Βορείου Ἠπείρου στὴν Ἀλβανία, κατόπιν συνεδρίου ποὺ ξεκίνησε στὰ  μέσα Ὀκτωβρίου τοῦ 1913 καὶ ὑπεγράφη στὶς 4 Δεκεμβρίου (17 Δεκεμβρίου) τοῦ 1913 στὴν Φλωρεντία, ἔκλεινε ὁριστικῶς τὸ ζήτημα τῆς Βορείου Ἠπείρου.

Ὑπὲρ τῶν ἑλληνικῶν θέσεων συνετάχθησαν οἱ Γάλλοι καὶ οἱ Ῥῶσσοι. (Ἡ Ῥωσσία, μετὰ τὴν ἀκύρωσιν τῆς συνθήκης τοῦ Ἁγίου Στεφάνου, στὶς 19 Φεβρουαρίου (3 Μαρτίου) τοῦ 1878, ποὺ δὲν ἐπέτυχε τὴν δημιουργία τῆς  Μεγάλης Βουλγαρίας, ἐπανῆλθε στὴν …«φιλελληνική» της πολιτική!!!)
Οἱ Ἄγγλοι ὑπεστήριξαν τοὺς Ἰταλούς.
Μὲ τὴν παράδοσιν τῶν νήσων Χίου, Μυτιλήνης καὶ Σάμου καὶ μὲ τὴν ἐκκρεμότητα τῆς Κρήτης, ἡ ἑλληνικὴ πλευρὰ ὑπεχρεώθη νὰ ἐκκενώσῃ τὴν Βόρειο Ἤπειρο.
Οἱ Βορειοηπειρῶτες, ἀρνούμενοι νὰ ἀποδεχθοῦν μίαν τόσο ἄδικον ἀπόφασιν, στὶς 17 Φεβρουαρίου τοῦ 1914, μὰ ἀπόφασιν ποὺ ἐλήφθη στὶς 15 Φεβρουαρίου τοῦ 1914, σχηματίζουν κυβέρνησιν στὸ Ἀργυρόκαστρον, ὑπὸ τὸν Γεώργιον Ζωγράφο, κυρύσσοντας τὴν ἀνεξαρτησία τους.
Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν διῳρίσθη ὁ Δημήτριος Δούλης.
Ἀπὸ τὴν στιγμὴ αὐτὴν καὶ μετὰ ἀνέλαβε, μόνος του, ὁ Βορειοηπειρωτικὸς Ἑλληνισμός, τὰ τῆς ἐλευθερίας του.

Ἡ ἐκδίωξις τῶν ἐχθρικῶν στρατιωτικῶν σωμάτων (Ἀλβανοί), παρὰ τὶς ἐνισχύσεις καὶ τὴν ὑποστήριξιν Ἰταλίας καὶ Αὐστρίας ἦτο ταχυτάτη.
Ἡ σθεναρὴ ἀντίστασις κι ἀποφασιστικότης τῶν ἑλληνικῶν περιοχῶν θορύβησε τὶς Μεγάλες Δυνάμεις, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ καταλήξουν σὲ νέα συμφωνία, στὶς 4 Μαΐου (17 Μαΐου) τοῦ 1914, μὲ τὸ πρωτόκολλον τῆς Κερκύρας. Ἕνα πρωτόκολλον ποὺ στὴν πραγματικότητα οὐδέποτε ἐτέθη σὲ ἐφαρμογή.

Στὶς 24  Ἰουνίου τοῦ 1914 νέα ἀπελευθέρωσις τῆς Κορυτσᾶς, ἀπὸ τοὺς Ἱερολοχίτας καὶ τὸν Μακεδονομάχον Γεώργιον Τσόντον (ἤ Βάρδα) θέτει τὶς βάσεις γιὰ νέες ἐλπίδες, ὑπὸ τὶς εὐλογίες τῶν «συμμάχων» μας, Ἀγγλίας καὶ Γαλλίας.

Ἀπὸ τὸν Μάιον τοῦ 1915 ὅμως, μὲ τὴν κατάληψιν τοῦ Αὐλῶνος ἀπὸ τὴν Ἰταλία, νέες περιπέτειες ξεκινοῦν γιὰ τὴν Βόρειο Ἤπειρο, ποὺ ἀκόμη καὶ σήμερα, 101 ἔτη ἀργότερα δὲν ἔχουν παύσει.

Φιλονόη

Πληροφορίες ἀπό:

«Ἡ ἀλύτρωτος Ἤπειρος», Παπακώστας Ἄγγελος
«Δυστυχισμένη Βόρειος Ἤπειρος», Rene Puaux
«Ἤπειρος καὶ Ἀλβανία», Χριστοβασίλης Χρῆστος.

Ἡ εἰκόνα ἀπὸ τὸ βιβλίον «Δυστυχισμένη Βόρειος Ἤπειρος», ὅπου ὁ Σπυρομίλιος συνομιλεῖ μὲ Βορειοηπειρώτη.

Σχετικὰ μὲ τὸν συγγραφέα Φιλονόη Πόντου

Ἐλέγξτε ξανά

10 Αὐγούστου 1920. Ἡ Συνθήκη τῶν Σεβρῶν

Τὰ ἐδάφη ποὺ ἔχασε ἡ Ὀθωμανικὴ Αὐτοκρατορία στὴν Συνθήκη τῶν Σεβρῶν Ἡ Συνθήκη τῶν Σεβρῶν ...

Απάντηση

Αρέσει σε %d bloggers: