Ἀρχικὴ σελίς / ἱστορία / Μάρτιος / 4 Μαρτίου / 4 Μαρτίου 1944. Ἡ Μάχη τῆς Κοκκινιᾶς

4 Μαρτίου 1944. Ἡ Μάχη τῆς Κοκκινιᾶς

4 Μαρτίου 1944. Ἡ Μάχη τῆς Κοκκινιᾶς

Οἱ Γερμανοὶ πάτησαν στὴν Ἀττικὴ στὶς 27 Ἀπριλίου τοῦ 1941, γιὰ νὰ μείνουν.
Ἄν καὶ οἱ Ἕλληνες ἦσαν οἱ νικητὲς τοῦ Ἀλβανικοῦ Μετώπου, ὅταν ἐκλήθησαν νὰ ἀντιμετωπίσουν δύο στρατούς, πολέμησαν μὲν παλληκαρίσια, ἀλλὰ τὸ ἐγχείρημα ἦτο τιτάνιον καὶ τελικῶς, γιὰ τὴν παρούσα στιγμή, ἀδύνατον.
Ὁ κίνδυνος περικυκλώσεως ἦταν τόσο μεγάλος, ποὺ τὸ στρατηγεῖον τῶν Ἀθηνῶν ἔδωσε τὴν ἐντολὴ τῆς συνθηκολογήσεως.

Στὴν Ἀθῆνα τὸ 1941, μετὰ τὸν θάνατο τοῦ Μεταξᾶ, ἡ Ε.Ο.Ν. ὀρφάνεψε.
Γρήγορα ὅμως, ἴσως λόγῳ τῆς ἀναλόγου ὀργανωτικῆς δομῆς*, ἡ νεολαία ἀρχικῶς, μὰ καὶ μεγάλο τμῆμα τοῦ λαοῦ στὴν συνέχεια, μετὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ Ε.Α.Μ., τὸν Σεπτέμβριο (27  Σεπτεμβρίου) τοῦ 1941, ἄρχισε νὰ ἐντάσσεται στοὺς κόλπους του καὶ νὰ δρᾷ συνειδητῶς κατὰ τοῦ κατακτητοῦ. Μία νέα σελίς, ἡ ἱστορία τῆς Κατοχῆς, μὲ τὶς προδοσίες της, τοὺς δοσιλογισμούς της, μὰ κυρίως τὸν ἀπέραντο ἡρωϊσμὸ τῶν Ἑλλήνων, ξεκίνησε νὰ γράφεται μὲ αἷμα…

Τὸν Ἰούλιο τοῦ 1943 ὅμως, μετὰ τὶς ἐκκαθαρίσεις τῶν Συμμάχων στὴν Βόρειο Ἀφρική, οἱ σύμμαχοι, μαζὺ μὲ ἕνα ἑλληνικὸ σῶμα (ἐκστρατευτικὸ σῶμα Ῥίμινι, ὑπὸ τὸν Θρασύβουλο Τσακαλῶτο), ἀπεβιβάσθησαν στὴν Σικελία. Ἡ ἀπόβασις αὐτή, σὲ συνδυασμὸ μὲ τὶς ἐξελίξεις τοῦ Ἀνατολικοῦ Μετώπου, ὅπου ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις ἐπικρατοῦσε, ὁδήγησε τὴν Γερμανία σὲ κινήσεις ὑποχωρήσεως καὶ συσπειρώσεως, ἀρχικῶς, ἀλλὰ στὴν συνέχεια σὲ ἀπέλπιδα ἄμυνα.
Σὺν τᾦ χρόνῳ  ἡ ἀπόβασις στὴν Νορμανδία, στὶς 6 Ἰουνίου τοῦ 1944, ἔδωσε τὸ σύνθημα τῆς καταῤῥεύσεως τῆς ναζιστικῆς ἰσχύος.

Στὰ ἐπὶ μέρους ὅμως τμήματα τῆς Εὐρώπης, ποὺ τελοῦσαν ὑπὸ κατοχήν, μόνον οἱ τοπικὲς ἀντιστασιακὲς ὁμάδες ἀνέλαβαν, εἶτε ἀνεξαρτήτως εἶτε ὀργανωμένα, νὰ πιέσουν ἀκόμη περισσότερο τὶς δυνάμεις τοῦ Ἄξονος. Ἡ συμφωνία ποὺ ὑπεγράφη στὸ χωριὸ Πλάκα τοῦ Ἀράχθου (Συμφωνία Πλάκας-Μυροφύλλου), στὶς 29 Φεβρουαρίου τοῦ 1944, ἐπέβαλε στὰ σημαντικότερα στρατιωτικὰ σώματα τῶν ἀντιστασιακῶν ὀργανώσεων (Ε.Δ.Ε.Σ., Ε.Α.Μ. καὶ Ε.Κ.Κ.Α.) κοινὴ δράσιν, πρὸ κειμένου νὰ ἀποχωρήσουν ταχύτερα οἱ Γερμανοί.

29 Φεβρουαρίου 1944. Συμφωνία Πλάκας Μυροφύλλου

Στὸ μεταξὺ τὰ νέα τῶν πολεμικῶν ἐπιχειρήσεως ἐνθουσίαζαν τοὺς λαούς, ποὺ παρέμεναν ὑποτελεῖς στὴν Γερμανία. Στὴν Ἑλλάδα, ἰδιαιτέρως δὲ στὴν Ἀττική, οἱ πληροφορίες ἀπὸ τὶς ἐπιτυχεῖς ἐπιχειρήσεις τῶν συμμαχικῶν στρατευμάτων, κινητοποίησε κάθε πυρήνα ἀντιστάσεως.

Οἱ Γερμανοὶ ἀπὸ τὴν πλευρά τους, ὅσο πιέζοντο, τόσο πιὸ βίαια συμπεριεφέροντο.
Παρακολουθώντας τὶς κινήσεις τῶν Ἑλλήνων, σὲ συνεργασία φυσικὰ μὲ τοὺς πάντα …προθύμους δοσιλόγους, ἑτοιμάζονταν ἀπὸ καιρὸ νὰ κτυπήσουν τὴν περιοχὴ αὐτή, τῆς Δυτικῆς Ἀτικῆς ποὺ συνορεύει μὲ τὰ προάστια τοῦ Πειραιῶς, ἐφ΄ ὅσον ἐθεωρεῖτο κέντρο τῆς ἀντιστάσεως καὶ τῶν δολιοφθορέων τους.
Κοκκινιὰ εἰδικῶς, ὡς τόπος διαμονῆς τῶν προσφύγων τῆς Μικρασιατικῆς Καταστροφῆς, διατηροῦσε τὰ σκῆπτρα σὲ αὐτὴν τὴν ἀντίστασιν κατὰ τῶν Γερμανῶν,
Τὴν ἀνοιξιν δὲ τοῦ 1943, στὴν συμβολὴ τῶν ὁδῶν Τζαβέλλα καὶ Αἰτωλικοῦ, στὴν Κοκκινιά, ἐστήθη τὸ παράνομον τυπογραφεῖον τοῦ Ε.Α.Μ..

Ἡ Κοκκινιά, καθὼς ἐπίσης καὶ ὅλη ἡ περιοχὴ αὐτή, προσφυγικῶν πληθυσμῶν κατὰ κύριον λόγο, πράγματι διατηροῦσε τὰ σκήπτρα στὴν ἀντίστασιν κατὰ τῶν Γερμανῶν, ποὺ ἔβλεπαν σταδιακῶς νὰ χάνουν τὸν ἔλεγχο, ἐφ’ ὅσον ὅλοι σχεδὸν οἱ κάτοικοι, ἀπὸ μικρὰ παιδιὰ ἔως ὑπερήλικες, ἄλλος περισσότερο κι ἄλλος λιγότερο, συμμετεῖχαν ἐνεργῶς στὶς ἀντιστασιακὲς δράσεις. Ἀπὸ τὴν περιοχὴ τοῦ Γ΄ Νεκροταφείου καὶ πρὸς τὸν Πειραιὰ ἡ διέλευσις μοναχικῶν Γερμανῶν ἦτο  ἐπικίνδυνη.
Καὶ τότε ἀπεφασίσθη ἀπὸ τὶς κατοχικὲς δυνάμεις ἡ ἐκκαθάρισις τῆς περιοχῆς. Σύμμαχοί τους οἱ ταγματασφαλίτες καὶ ἡ χωροφυλακή, ποὺ ἠλέγχοντο ἀπολύτως ἀπὸ τὶς δυνάμεις κατοχῆς.

Στὶς 4 Μαρτίου τοῦ 1944, ξημερώματα, ἀπὸ τὴν περιοχὴ τῆς Λεύκας, ἕνα φορτηγὸ – καμιόνι μὲ Γερμανούς,  χωροφύλακες καὶ ταγματασφαλίτες, ἐπέδραμε πρὸς τὴν Κοκκινιά. Τὸ 5ον Σύνταγμα τοῦ Ε.Λ.Α.Σ. Πειραιῶς, περιπολώντας, τοὺς ἀντιμετώπισε ἐπιτυχῶς, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ σκορπισθοῦν οἱ ἐπιδρομεῖς πρὸς τὸν Πειραιὰ καὶ τὶς γύρω περιοχές.

Παραλλήλως, στὸ ὕψος τοῦ Γ΄ Νεκροταφείου, στὴν ὁδὸ Κυδωνιῶν (ἀπὸ τὴν εἴσοδον τῆς Κοκκινιᾶς μέσῳ Πέτρου Ῥάλλη), ἐρχόμενα δύο φορτηγὰ – καμιόνια ἀπὸ τὴν Ἀθήνα, συναντοῦν τὴν ἀντίστασιν τοῦ 3ου τάγματος Ε.Λ.Α.Σ. Κοκκινιᾶς, μὲ διοικητὴ τὸν Γιάννη Πισσᾶνο.
Ἐπίσης οἱ ἐπιδρομεῖς σκορπίζουν, ἄν καὶ οἱ μάχες ἦσαν σκληρότερες, ἀφήνοντας πίσω τους πολλοὺς νεκροὺς καὶ τραυματίες, μεταξὺ τῶν ὁποίων κι ἀρκετοὶ καὶ οἱ ἄμαχοι.

Οἱ κάτοικοι τῆς Κοκκινιᾶς ἀνάστατοι.
Μὲ τὴν ἀπομάκρυνσιν καὶ τοῦ δευτέρου κύματος τῶν ἐπιδρομέων, σὲ συνεργασία μὲ τὰ σώματα τοῦ Ε.Λ.Α.Σ., ποὺ διοικοῦνο πλέον ἀπὸ τὸ Κ.Κ.Ε., ἀποφασίζουν διαδήλωσιν τὴν ἐπομένη ἡμέρα, 5 Μαρτίου τοῦ 1944.
Στὴν πλατεία τοῦ Ἁγίου Νικολάου, ποὺ κατέληξε ἡ διαδήλωσις, οἱ κάτοικοι, μεταξὺ ἄλλων, ζητοῦσαν καὶ τρόφιμα γιὰ τὰ παιδιά.
Μὲ τὸ πέρας ὅμως τῆς διαδηλώσεως νέες δυνάμεις ἐπετέθησαν κατὰ τῆς Κοκκινιᾶς. Ἀπὸ τὴν περιοχὴ τῆς Λεύκας δύο φορτηγὰ καὶ ἀπὸ τὴν περιοχὴ τοῦ Γ΄ Νεκροταφείου τρία.
Οἱ ἐπιβαίνοντες, μὴ συναντώντας ἀρχικῶς σοβαρὴ ἀντίστασιν, φθάνουν ἔως τὴν πλατεία τῶν Ἁγίων Ἀναργύρων, τρομοκρατώντας τοὺ ἀμάχους καὶ συλλαμβάνοντας ἀδιακρίτως.  Οἱ μάχες κορυφώνοντο ἀλλὰ συντόμως ἀνετράπησαν οἱ ἰσοῤῤοπίες τῶν δυνάμεων, μὲ ἀποτέλεσμα καὶ πάλι ὁ Ε.Λ.Α.Σ. νὰ ἐπικρατήσῃ, καταδιώκοντας τοὺς εἰσβολεῖς.
Τὴν ὥρα ποὺ οἱ ἐπιδρομεῖς ἐπέστρεφαν στὶς βάσεις τους, οἱ Κοκκινιῶτες πανηγύριζαν…

Τὴν ἐπομένη ἡμέρα, 6 Μαρτίου, ὅλοι οἱ μετέχοντες τῶν μαχῶν, ἀναδιῳργανόντο. Στὴν Κοκκινιὰ κυρίως ἐνησχολήθησαν μὲ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς ἀμύνης, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν βελτίωσιν τῶν ὀχυρωματικῶν θέσεων, ἐφ΄ ὅσον ὅλοι ἀνέμενον τὸ νέο κύμα ἐπιθέσεων. Χαλαρὲς προσπάθειες εἰσόδου τῶν Γερμανῶν στὴν Κοκκινιὰ ἔγιναν, δίχως ὅμως σοβαρὲς συγκρούσεις.

Καὶ πράγματι… Τὴν 7η Μαρτίου τοῦ 1944 στὶς 5:00 τὸ πρωΐ, κάποιες κινήσεις τῶν Γερμανῶν ὑπέπεσαν στὴν ἀντίληψιν τῶν ἀμυνωμένων.
Στὶς 5:45 ἕνα τμῆμα σαράντα ἀνδρῶν ἀνέβαιναν τὴν ὁδὸ Θηβῶν, στὸ ὕψος τῆς ὁδοῦ Καραϊσκάκη.
Στὶς 6:00 τέσσερα φορτηγὰ τῶν Γερμανῶν κατέλαβαν θέσεις στὴν πλατεία Κουτσικαρίου καὶ προωθοῦντο πρὸς τὴν Κοκκινιά. 1800 Γερμανοὶ περιεκύκλωναν τὴν περιοχή.

Στὶς 6:05 ἀπὸ τὸ Περιβολάκι ἡ σάλπιγξ τοῦ Ε.Λ.Α.Σ. ἔδιδε τὸ σύνθημα τῆς γενικῆς ἐπιθέσεως.
Οἱ μάχες, σὲ κάθε σημεῖον τῆς Κοκκινιᾶς, ξεκίνησαν.
Μάχες σῶμα μὲ σῶμα. Μάχες γιὰ κάθε σπιθαμὴ ἐδάφους. Μάχες ποὺ πλημμύρισαν μὲ αἷμα κάθε δρόμο καὶ κάθε στενὸ τῆς Κοκκινιᾶς, μὲ τὶς ἰσοῤῥοπίες νὰ ἀνατρέπονται διαρκῶς.
Μὰ τὰ πυρομαχικὰ τῶν ἀμυνομένων τελείωναν… Ἔως τὶς 11:οο ἡ ἀντίστασις ἔσβηνε σταδιακῶς σὲ κάθε σημεῖον τῆς πόλεως… Σιγὰ σιγά τὸ Περιβολάκι τὸ κατέλαβαν οἱ Γερμανοί, καθὼς ἐπίσης κι ἄλλες σημαντικές, γιὰ τὴν ἄμυνα τῆς πόλεως, θέσεις.
Καὶ τότε ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις τῆς γενικῆς ἀντεπιθέσεως, μὲ ὅσα πυρομαχικὰ ἀπέμειναν ἤ ἀκόμη καὶ μὲ πέτρες ἤ μὲ ξύλα ἤ μὲ τὰ χέρια τους… Σύμμαχος τῶν πολεμιστῶν ὁ λαὸς τῆς Κοκκινιᾶς.
Ἔως τὶς 13:30 καὶ πάλι ἀνετράπησαν οἱ ἰσοῤῤοπίες, αὐτὴν τὴν φορὰ ὑπὲρ τῶν Ἑλλήνων.
Οἱ Γερμανοὶ ἐγκατέλειπαν τὶς θέσεις, ποὺ λίγες ὧρες πρὶν εἶχαν καταλάβη, ἀφήνοντας πίσω τους πολλὰ πυρομαχικά, ποὺ σὲ λίγο θὰ τὰ χρησιμοποιοῦσαν ἐναντίον τους οἱ Ἕλληνες.

Στὸ σχολεῖο τοῦ Ἁγίου Γεωργίου, στὴν Νίκαια, ἀλλὰ καὶ στὸν Ἅγιο Γεώργιο τοῦ Κορυδαλλοῦ, συντεταγμένως οἱ ὑποχωροῦντες Γερμανοὶ ἔστησαν νέες γραμμὲς ἀμύνης τους.. Ἡ νύκτα ἐρχόταν καὶ ἀνέμεναν ἐνισχύσεις.
Κατὰ τὴν διάρκειά της ὅμως, μὲ ἐπιδρομὲς μέσα στὴν Κοκκινιά, συνελάμβανον ὅσους περισσοτέρους μποροῦσαν, τρομοκρατώντας τοὺ κατοίκους.
Οἱ Ἕλληνες, μὲ ἐλάχιστα πυρομαχικά, ἔχοντας πλέον τοὺς Γερμανοὺς τόσο κοντά τους, ἀγωνιοῦσαν.

8η Μαρτίου τοῦ 1944 ξημέρωνε καὶ ἤδη 300 συλληφθέντες ἀπεστάλησαν στὸ στρατόπεδον τοῦ Χαϊδαρίου, ἐνᾦ στὴν πλατεία τῶν Ἁγίων Ἀναργύρων ἐκτελοῦντο ὅσοι ἦσαν βεβαιωμένα μέλη τοῦ Ε.Λ.Α.Σ..
Ἕως τὸ ἀπόγευμα οἱ Γερμανοὶ ἀπεσύρθησαν…

Στὶς 9 Μαρτίου τοῦ 1944 50 κρατούμενοι ἐξετελέσθησαν καὶ ἀρκετοὶ ἀπὸ τοὺς ὑπολοίπους μετεφέρθησαν σὲ στρατόπεδα συγκεντρώσεως τῆς Γερμανίας.

Ἡ Κοκκινιὰ ὅμως ἔμεινε ὡς ἀνοικτὴ πληγὴ στὸ μάτι τῶν κατακτητῶν.
Στὶς 17 Αὐγούστου τοῦ 1944, λίγους μόνον μῆνες μετὰ τὶς μάχες ποὺ ἐδόθησαν ἐκεῖ, ἐπέστρεψαν γιὰ νὰ πραγματοποιήσουν τὸ λεγόμενον μπλόκο τῆς Κοκκινιᾶς.
Λέγεται μάλιστα πὼς σὲ αὐτὸ συμμετεῖχαν 25.000 ἄνδρες, ἄν καὶ ὁ ἀριθμὸς αὐτός, ἰδίως γιὰ τὴν Γερμανία ποὺ ὑποχωροῦσε σὲ ὅλα τὰ πεδία τῶν μαχῶν, φαντάζει κάπως ἰδιαίτερα ὑπερβολικός.
Πάντως ἡ ἐκδίκησις τῶν Γερμανῶν ἦτο ἀπὸ τὶς σκληρότερες ποὺ ἔζησε ὁ τόπος μας.

Φιλονόη

Πληροφορίες ἀπό:

«Ἱστοριά τῆς Κατοχῆς», Δημοσθένους Κούκουνα.

Η θρυλική μάχη της Κοκκινιάς. Ο ΕΛΑΣ πολέμησε Γερμανούς και ταγματασφαλίτες. Εκτελέστηκαν οι 37 από τους 300 Έλληνες αιχμαλώτους…

Η μάχη της Κοκκινιάς (7η  Μαρτίου 1944)
 *  Ἡ Μαρία Πετράκη, στὴν διδακτορικὴ ἐργασία της «Ὁ μύθος τοῦ Μεταξᾶ», ἀναλύει λεπτομερῶς τὶς ἐκτιμήσεις τῶν ἐρευνητῶν καὶ τῶν μελετητῶν γιὰ τὴν μετακίνησιν τῆς πλειοψηφίας τῆς νεολαίας ἀπὸ τὴν Ε.Ο.Ν. στὸ Ε.Α.Μ..
Μετακίνησις ποὺ ἀποδίδεται ἀπὸ τοὺς γνῶστες ὄχι στὸ πανομοιότυπον τῶν ἰδεολογιῶν, ποὺ ἡ κάθε ὁμὰς ἐπρέσβευε, ἀλλὰ κατὰ κύριον λόγο στὴν ὀργανωτικὴ δομή, κάτι ἀναγκαῖο γιὰ τὴν συσπείρωσιν τῶν μετεχόντων. Τὸ ὅ,τι αὐτὴ ἡ κίνησις καπελώθηκε ἀπὸ τὸ Κ.Κ.Ε. ἦταν τὸ ἀρνητικὸ τῆς ὑποθέσεως, ποὺ ἀφ΄ ἑνὸς ὁδήγησε στὸν ἐμφύλιο, ἀλλὰ ἀφ΄ ἑτέρου, μὲ τὴν λήξιν τῆς Κατοχῆς, τὸ μεγαλύτερο μέρος τῶν ἀγωνιστῶν ἀπεκήρυξε τὸ Κ.Κ.Ε., μὲ ἀφορμὴ κυρίως τὰ Δεκεμβριανά.

εἰκόνα

Σχετικὰ μὲ τὸν συγγραφέα Φιλονόη Πόντου

Ἐλέγξτε ξανά

10 Αὐγούστου 1920. Ἡ Συνθήκη τῶν Σεβρῶν

Τὰ ἐδάφη ποὺ ἔχασε ἡ Ὀθωμανικὴ Αὐτοκρατορία στὴν Συνθήκη τῶν Σεβρῶν Ἡ Συνθήκη τῶν Σεβρῶν ...

Απάντηση

Αρέσει σε %d bloggers: