Ἀρχικὴ σελίς / ἱστορία / Μάρτιος / 11 Μαρτίου / 11 Μαρτίου 1822. Ἐπαναστατικὰ λάβαρα ἀνεμίζουν στὴν Χίο!!!

11 Μαρτίου 1822. Ἐπαναστατικὰ λάβαρα ἀνεμίζουν στὴν Χίο!!!

11 Μαρτίου 1822. Ἐπαναστατικὰ λάβαρα ἀνεμίζουν στὴν Χίο!!!

Τὸ 1822, ἔτος ἀνασυντάξεως τῆς ὀθωμανικῆς αὐτοκρατορίας, ἀπὸ τὴν ἔναρξιν τῶν ἀγώνων στὴν κυρίως Ἑλλάδα, σηματοδοτοῦσε κακὰ μεγάλα καὶ συμφορὲς γιὰ τοὺς ἐπαναστατημένους ῥαγιάδες.
Δύο στρατιὲς τῆς Πύλης, μία ἀπὸ τὴν Ἀνατολικὴ Ἑλλάδα καὶ μία ἀπὸ τὴν Δυτική, μαζὺ μὲ τὸν στόλο τῶν Τούρκων, ὁλῳκλήρωναν τὶς προετοιμασίες γιὰ νὰ καταπνίξουν κάθε ἀντίδρασιν.
Ἄλλως τὲ ἡ πτῶσις τοῦ Ἀλῆ πασσᾶ τῶν Ἰωαννίνων ἦταν γεγονὸς καὶ πλέον τὰ ὀθωμανικὰ στρατεύματα θὰ μποροῦσαν νὰ κινηθοῦν ἐλεύθερα κατὰ τῶν Ἑλλήνων.

Κι ἐκεῖ ἐπάνω, ποὺ ὅλα ἦσαν ἕτοιμα γιὰ νὰ πνιγοῦν στὸ αἷμα τους οἱ ῥαγιᾶδες, προέβαλε, ἀρχικῶς, τὸ Σοῦλλι γιὰ νὰ ἀνακόψῃ δυναμικὰ τοὺς ἀρχικοὺς σχεδιασμούς. Μὰ καὶ στὴν θάλασσα δὲν ἦσαν καλλίτερα, γιὰ τὴν ὀθωμανικὴ αὐτοκρατορία, τὰ δεδομένα.

Στὴν Χῖο τότε διεβίουν ἑκατὸν εἴκοσι χιλιάδες, ἐκ τῶν ὁποίων δύο χιλιάδες Τοῦρκοι, δύο χιλιάδες Φράγκοι (Ἄγγλοι, Γάλλοι, ἸταλοίΓερμανοί, Αὐστριακοί) καὶ ἐλάχιστοι ἑβραῖοι. Τὸ ἐμπόριον καὶ ἡ ναυτιλία ἀνθοῦσαν, τὰ σχολεῖα της ἦσαν φημισμένα, ἡ νῆσος ἔχαιρε, ἰδίως στὰ Μαστιχοχώρια, ἰδιατέρων προνομίων καὶ ὁ πλοῦτος, γιὰ «ὁλίγους κι ἐκλεκτούς», Φαναριῶτες κατὰ κύριον λόγο, ἦταν ἄφθονος. Ποιός ὁ λόγος μίας ἐπαναστάσεως;
Ἐὰν συνυπολογίσουμε πὼς τὸ μεγαλύτερον τμῆμα τοῦ πληθυσμοῦ ἦσαν ἄμαχοι δουλοπάροικοι, τότε ἀντιλαμβανόμεθα πὼς ἡ Χῖος δὲν εἶχε λόγους νὰ ἀποτινάξῃ τὸ καθεστὼς διοικήσεώς της.
Ὅμως ὁ Νεόφυτος Βάμβας δὲν σταματοῦσε νὰ ἐγείρῃ ῥίγη ἐνθουσιασμοῦ στὰ πλήθη, ἄν καὶ αὐτὰ τὰ πλήθη ἦσαν καὶ ἀπόλεμα καὶ ἄοπλα.

Τὸ Ἀπρίλιο τοῦ 1821, μὲ τὴν ἔναρξιν τῶν ἐπαναστατικῶν κινητοποιήσεων, ὁ ἡνωμένως ἑλληνικὸς στόλος ἔφθασε στὴν Χῖο, ἐπιχειρώντας νὰ πείσουν οἱ ναύαρχοι τοὺς προεστοὺς νὰ συνδράμουν στὴν ἐπανάστασιν, μὰ αὐτοὶ ἦσαν ἀμετάπιστοι. Ποιός ὁ λόγος νά ἀλλάξουν κάτι στίς ζωές τους;

Ἄν καὶ ὁ ἐλληνικὸς στόλος δὲν παρέμεινε ἐπὶ μακρὸν στὴν Χῖο, ἐν τούτοις οἱ Τοῦρκοι, γιὰ νὰ διασφαλισθοῦν, ἐκράτησαν ἐντὸς τοῦ φρουρίου ἀρκετοὺς προεστοὺς καὶ τὸν ἀρχιεπίσκοπο. Δεῖγμα τῆς ἀμέσου κινητοποιήσεώς τους, ποὺ προειδοποιοῦσε τοὺς Ἕλληνες. Ἀμέσως μετὰ ἐπεδίωξαν τὸν ἀφοπλισμὸ τῶν Χίων, ἐνᾦ ταὐτοχρόνως ἐλάμβαναν ἐνισχύσεις ἀπὸ τὴν Κωνσταντινούπολιν.
Ἀπεστάλησαν χίλιοι ἔνοπλοι, ἀπὸ τοὺς ἀτάκτους, ποὺ ἐλυμαίνοντο τὰ μικρασιατικὰ παράλια. (Πολλοὶ ἀπὸ αὐτοὺς ἦσαν Τουρκοκρῆτες.)

Αὐτοὶ οἱ ἄτακτοι ἀνεστάτωσαν τὴν ζῳὴ τῶν κατοίκων, λεηλατώντας καὶ κακοποιώντας τοὺς Χίους ποὺ ἔως τότε διεβίουν εἰρηνικῶς καὶ δουλικῶς. Σὲ κάθε τους διαμαρτυρία ὅμως ἀντιμετώπιζαν ἀκόμη καὶ τὴν σφαγή τους.
Τότε ἐστάλη στὴν Χίο, γιὰ τὸν περιορισμὸ τῶν ἀτάκτων, ὁ Βεχὴτ πασσᾶς μὲ ἐκατὸ πυροβολητές, ποὺ στὴν συνέχεια ἐνισχύθησαν ἀπὸ τὸν Ἐλέζογλου κι ἐπὶ πλέον χιλίους πυροβολητές.

Ὁ Βεχὴτ πασσᾶς, ὁλίγον περισσότερο καταπιεστικὸς ἀπὸ ὅ,τι …ὄφειλε, ἀναλαμβάνοντας νὰ ἐπισκευάσῃ τὸ φρούριον τῆς Χίου, ὑπεχρέωνε τοὺς Ἕλληνες νὰ δουλεύουν ἐκεῖ ἀμισθί, ἐνᾦ ἀπὸ τοὺς δημογέροντες ἠξίωνε τὴν συντήρησιν τῶν στρατευμάτων του, ἀπειλώντας τους διαρκῶς μὲ τὴν ἐπάνοδον τῶν ἀτάκτων.
Ἠ ἀγανάκτησις ὅλων, δημογερόντων καὶ λαοῦ, μεγιστοποιεῖτο κι ἀπεφασίσθη νὰ ζητηθῇ ἡ σύμπραξις τῶν λοιπῶν Ἑλλήνων γιὰ νὰ ἀποτιναχθῇ ὁ τύραννος, ἀπὸ μίαν μερίδα αὐτῶν.

Ἕνας Ἀντώνιος Μπουρνιᾶς, ἀπὸ τὴν Πυραμὰ τῆς Χίου, (ὁ Κόκκινος ἀναφέρει καταγωγὴ ἀπὸ τὴν Παρπαριᾶ τῆς Χίου) δὲν συμφωνοῦσε μὲ τοὺς συμβιβαστικούς, ποὺ ἐπέλεγαν τὴν ὑπομονή. (Οἱ περισσότεροι ἐξ αὐτῶν ἦσαν οἱ βαθύπλουτοι ἄρχοντες.)
Ἔμπειρος στρατιωτικὸς ὁ Μπουρνιᾶς, ποὺ εἶχε ὑπηρετήση ὡς λοχαγὸς τὸν Ναπολέοντα, στὴν ἐκστρατεία του κατὰ τῆς Αἰγύπτου, μποροῦσε, θεωρητικῶς, νὰ σηκώσῃ τὸ βάρος τῆς ἐπαναστάσεως, ἀλλὰ δὲν ἐτύγχανε ἐμπιστοσύνης, χρηματοδοτήσεως καὶ ἐξοπλισμοῦ.
Κατέφυγε λοιπὸν στὴν Πελοπόννησον, ἀναζητώντας βοήθεια καὶ ἐνισχύσεις, γιὰ νὰ μπορέσῃ νὰ «ἐνεργοποιήσῃ» καὶ τὴν Χίο, ἀλλὰ ἦσαν τόσα πολλὰ τὰ προβλήματα ἐκεῖ, ποὺ ὁ Δημήτριος Ὑψηλάντης, μὰ καὶ ὅλοι οἱ ὁπλαρχηγοί, καθὼς καὶ ἡ νεοσύστατος κυβέρνησις, ἐδήλωσαν πὼς γιὰ τὴν ὥρα ἀδυνατοῦσαν νὰ ὑποστηρίξουν ἕνα τέτοιο ἐγχείρημα.
Ἄλλως τὲ ἡ θέσις τῆς Χίου ἦταν τέτοια, ποὺ γιὰ νὰ ὑποστηριχθῇ ἀπὸ τὴν ὑπόλοιπη Ἑλλάδα μία ἐπαναστατικὴ κίνησις, ἔπρεπε νὰ ἐξαλειφθῇ ὁ κίνδυνος ἐπιθετικῆς προσβολῆς της, κάτι ἀδύνατον γιὰ ἐκείνην τὴν στιγμή.
Ὁ Μπουρνιᾶς δὲν ἄλλαξε γνώμη καὶ κατέφυγε στὴν Σάμο γιὰ βοήθεια.

Ἡ Σᾶμος εἶχε ἕναν Λυκοῦργο Λογοθέτη (πραγματικὸ ὄνομα Γεώργιος Παπλωματᾶς), ἀπεσταλμένο τοῦ Ἀλεξάνδρου Ὑψηλάντου, γιὰ νὰ ἀναλάβῃ τὴν ὀργάνωσιν τῆς ἐπαναστάσεως καὶ τὴν ἀρχηγία της. Ἡ Χῖος δὲν εἶχε ἕναν Λυκοῦργο Λογοθέτη κι ἔτσι, ὁ Λυκοῦργος Λογοθέτης, ἀνέλαβε νὰ παίξῃ κι ἐκεῖ τὸν ἀπαραίτητο γιὰ τὴν ἐπανάστασιν ῥόλο.

Καθ’ ὅλην τὴν διάρκεια τῶν προετοιμασιῶν του γιὰ τὴν ἐκστρατεία κατὰ τῆς Χίου οὐδέποτε ἔλαβε ὑπ΄ ὄψει του τὰ ἀρνητικὰ δεδομένα ποὺ ὑφίσταντο, τὶς προειδοποιήσεις τῶν Ψαῤῤιανῶν καὶ τὶς ἀρνήσεις τῶν προκρίτων τῆς Χίου νὰ συνδράμουν στὴν ἀπόφασίν του. Οὔτε τὸν ἀπησχόλησε τὸ ἐὰν ἤδη εὐρίσκοντο, καθ΄ ὁδὸν πρὸς τὴν Χίο, διὰ ξηρᾶς καὶ θαλάσσης, ἰσχυρὰ ὀθωμανικὰ στρατεύματα. Ἤλπιζε, κατὰ τὸν Κόκκινο, στὴν εὔκολη ἐπικράτησίν του στὴν νῆσο καὶ στὴν οἰκονομικὴ ἐκμετάλλευσίν της, πρὸς ὄφελός του καὶ τῆς Σάμου.

Μὲ ἕνα σῶμα 2.500 Σαμίων, στὶς 9 Μαρτίου ξεκίνησε ὁ Λογοθέτης ἀπὸ τὴν Σάμο καὶ στὶς 10 Μαρτίου τοῦ 1822, στὸν Μεγάλο Λιμιώνα, κοντὰ στὰ Θυμιανά, ἀπεβιβάσθη, φέρνοντας μαζύ του ἀέρα ἐπαναστάσεως!!!
Εἶχε ὅμως νωρίτερα ἀποστείλη δεκαοκτὼ Σαμίους (στὶς 9 Μαρτίου) γιὰ νὰ ξεσηκώσουν τοὺς Χίους. Ὁ Βεχῆτ πασσᾶς ἔλαβε γνῶσιν γιὰ τὶς ἀνεπιθύμητες αὐτὲς ἀφίξεις καὶ τοὺς ἀνεζήτησε μὰ δὲν τοῦ ἐπαραδόθησαν, μὲ ἀποτέλεσμα ἀφ΄ ἑνὸς νὰ φυλακίσῃ τοὺς προεστούς, ποὺ ἤδη κρατοῦσε κι ἀφ΄ ἑτέρου νὰ ἐξαπολύσῃ τὰ στρατεύματά του πρὸς ἐκφοβισμόν.

Τὰ σώματα τοῦ Βεχῆτ πασσᾶ, καθὼς διεσκορπίσθησαν στὴν Χίο, διεπίστωσαν τὴν ἄφιξιν τῶν Σαμίων καὶ ἐπεχείρησαν νὰ ἀνακόψουν τὴν ἀποβίβασιν τους, ἀλλὰ δὲν τὰ κατάφεραν.
Ἐντὸς 24 ὡρῶν οἱ Σάμιοι ἦσαν κύριοι τῆς πόλεως τῆς Χίου, ἄν καὶ οἱ περισσότεροι Χῖοι, ἔντρομοι «ἐκρύπτοντο εἰς τὰς οἰκίας των».
Στὶς 11 Μαρτίου τοῦ 1822 ἡ ἐπανάστασις τῆς Χίου ἦταν γεγονός, ἀλλά, δυστυχῶς, δίχως τὴν ἔγκρισιν καὶ τὴν ὑποστήριξιν τῶν Χίων.

Ἡ πολιορκία τοῦ φρουρίου ξεκίνησε ἀπὸ τοὺς Σαμίους ἀμέσως ἐνᾦ, ταὐτοχρόνως, ὁ Μπουρνιᾶς συνειδητοποιοῦσε πὼς δὲν ἄντεχε τὴν ἐξουσία τοῦ Λογοθέτου στὴν δική του πατρίδα.
Ἡ φαγωμάρα ξεκίνησε, τὴν ἴδια στιγμὴ ποὺ τὰ τουρκικὰ στρατεύματα ὁλοκλήρωναν τὶς προετοιμασίες τους γιὰ νὰ καταπνίξουν στὴν Χίο κάθε ἀληθὴ ἤ μὴ ἀντίδρασιν.

Στὶς 30 Μαρτίου τοῦ 1822 τὰ πρῶτα πλοῖα τοῦ τουρκικοῦ στόλου ἦσαν ὀρατὰ ἀπὸ τὸ φρούριον.
Ὁ Λογοθέτης συνειδητοποιοῦσε πὼς ἦταν ἀδύνατον νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ πλῆθος τῶν Τούρκων, ἄν καὶ πράγματι προσπάθησε νὰ πολεμήσῃ καὶ νὰ ἐμψυχώσῃ τοὺς Χίους γιὰ λίγο, τελικῶς ὅμως μάζεψε τὰ στρατεύματά του κι ἐπέστρεψε στὴν πατρίδα του.
Ἡ Χίος παρεδόθη στὰ χέρια τῶν ἀφηνιασμένων Τούρκων γιὰ νὰ πνιγῇ στὸ αἷμα.

Φιλονόη

Πληροφορίες ἀπό:

«Ἡ Ἑλληνικὴ Ἐπανάστασις» τοῦ Διονυσίου Κοκκίνου.
«Ἡ Ἐπανάστασις τοῦ 21», Φωτιάδης Δημήτριος

εἰκόνα

 

Σχετικὰ μὲ τὸν συγγραφέα Φιλονόη Πόντου

Ἐλέγξτε ξανά

8 Ἰουλίου 1824. Ἡ μάχη τοῦ Λιδωρικίου.

Στὶς ἀρχὲς τοῦ 1824 ὁ σουλτᾶνος ἀποφασίζει νέα ἐκστρατεία κατὰ τῶν Ἑλλήνων. Διῴρισε ὥς στρατάρχη ...

Απάντηση

Αρέσει σε %d bloggers: