Ἀρχικὴ σελίς / ἱστορία / Μάρτιος / 12 Μαρτίου / 12 Μαρτίου 1943. Τὸ ὁλοκαύτωμα τῆς Τσαριτσάνης

12 Μαρτίου 1943. Τὸ ὁλοκαύτωμα τῆς Τσαριτσάνης

 

12 Μαρτίου 1943. Τὸ ὁλοκαύτωμα τῆς ΤσαριτσάνηςΜετὰ τὴν συνθηκολόγησιν τῆς Ἑλλάδος, στὶς 20 Ἀπριλίου τοῦ 1941, στὸ Μέτσοβον, ἡ εἰσβολὴ τῶν Γερμανῶν, τῶν Ἰταλῶν, τῶν Ἀλβανῶν καὶ τῶν Βουλγάρων, ἄν καὶ ἡττημένων ἤ μὴ ἐμπλεκομένων, ἦταν δεδομένη.
Ὅμως οἱ Γερμανοὶ στοχεύοντας στὴν Ῥωσσία καὶ στὴν Σοβιετικὴ Ἕνωσιν ἀδυνατοῦσαν νὰ ἀφήσουν σημαντικὲς δυνάμεις φυλάξεως στὴν χώρα μας. Διῂρεσαν λοιπὸν τὴν χώρα σὲ ζῶνες καὶ ἔδωσαν ἐντολὴ στοὺς συμμάχους τους νὰ τὶς ἐπιβλέπουν.

Στὶς ζῶνες ἐλέγχου τῆς Ἰταλίας, ποὺ σχετίζοντο μὲ τὶς ἐπεκτατικές της θέσεις, ἡ κατοχὴ ἦταν ἀπάνθρωπος. Τέτοιες περιοχὲς ἦσαν ἡ Ἤπειρος, ἡ Ἐπτάνησος καὶ ἡ Δωδεκάνησος.
Στὶς ὑπόλοιπες περιοχές, ὅπως ἡ Θεσσαλία, ἡ Δυτικὴ Μακεδονία καὶ κάποιοι νῆσοι τοῦ Αἰγαίου οἱ Ἰταλοὶ λειτουργοῦσαν κυρίως ὡς ἐπόπτες, δίχως ὅμως μεγάλες σκληρότητες καὶ βιαιότητες.
Ἡ βιαία πλευρὰ τῶν Ἰταλῶν ὅμως ἔγινε ἀντιληπτὴ ὅταν ἡ ἐξουσία τους ἀμφισβητεῖτο.

Στὴν περιοχὴ τοῦ Ὀλύμπου εἶχε στηθῆ σταδιακῶς μεγάλο δίκτυον ἀντιστάσεως, ἀπὸ τὶς πρῶτες ἡμέρες τῆς κατοχῆς, ἀπὸ διάφορες ὁμάδες ἀτάκτων, ποὺ ὅμως τὴν θέσιν τους ἔλαβε κατὰ κύριον λόγο τὸ ΕΑΜ, μετὰ τὸν Φεβρουάριου τοῦ 1942.
Οἱ Θεσσαλοὶ ἄλλως τὲ  ἦσαν πάντα πρόθυμοι νὰ συνδράμουν καὶ νὰ στηρίξουν κάθε μορφὴ  ἀντιστάσεως, κάτι ποὺ ἀπέδειξαν ἀπὸ τὰ χρόνια τῆς τουκροκρατίας, ὅταν μετέτρεψαν τὸν Ὄλυμπο σὲ ζώνη ἐλευθέρων πολεμιστῶν.
Αὐτό, τὸ βουνὸ τῶν πολεμιστῶν, ἐπὶ κατοχῆς ἐπίσης ἐλειτούργησε ὡς σημεῖον ἐξορμήσεως γιὰ κάθε ἐπιθετικὴ ἐπιχείρισιν κατὰ τῶν κατακτητῶν, μὲ ἢ χωρὶς τὸ Ε.Α.Μ..

Γρήγορα ἔγινε ἀντιληπτό, ἀπὸ τοὺς Ἰταλοὺς καὶ τοὺς Γερμανούς, ὅτι οἱ περιοχὲς γύρω ἀπὸ τὸ βουνὸ τῶν θεῶν ἦσαν ἐλεύθερες. Στὴν προσπάθειά τους νὰ ἐξαρθρώσουν τὶς «συμμορίες τῶν τρομοκρατῶν» (ὅπως τὶς ἀποκαλοῦσαν) προσπάθησαν νὰ ἐνισχύσουν τὸ στρατόπεδον τῆς Ἐλάσσόνος μὲ δυνάμεις τους, ποὺ κύριον στόχο θὰ εἶχαν τὴν ἐξάρθρωσιν τῶν πυρήνων ἀντιστάσεως, καθὼς ἐπίσης καὶ τὴν ἀποδιοργάνωσιν τῶν κέντρων ἐπικοινωνίας τους καὶ ἀνεφοδιασμοῦ τους, ποὺ εἶχαν τὴν ἕδρα τους στὰ διάφορα, πέριξ τοῦ  Ὀλύμπου, χωριὰ τῆς Θεσσαλίας.

Στὶς 16 Φεβρουρίου τοῦ 1943, γιὰ παράδειγμα, στὸ Δομένικον, πλησίον τῆς Τσαριτσάνης, ὑπῆρξε μία ἀπὸ τὶς πρῶτες καὶ χειρότερες ἐπιχειρήσεις ἐκκαθαρίσεως πληθυσμοῦ, κατὰ τὴν διάρκεια τῆς κατοχῆς, στὴν Θεσσαλία. Ὁ ΕΛ.Α.Σ. κτύπησε τοὺς Ἰταλούς, ἀλλὰ ὄχι ἀπὸ κάποιαν θέσιν οὐδετέρα, μὰ ἀπὸ περιοχὴ ἀπέχουσα μόλις δύο χιλιόμετρα ἀπὸ τὸ Δομένικον, μὲ φυσικὸ ἐπακόλουθον τὸ μένος τῶν κατακτητῶν νὰ ξεσπάσῃ στὸ Δομένικον κι ὄχι στὸ …πουθενὰ ἤ κατὰ ἐμπολέμων*.

Οἱ ἐκκαθαριστικὲς ἐπιχειρήσεις τῆς περιόδου αὐτῆς, στὴν περιοχὴ πέριξ τοῦ Ὀλύμπου, ἐξηκολούθησαν μὲ μεγαλυτέρα ἐπιθετικότητα, φανατισμὸ καὶ μῖσος κατὰ τῶν Ἑλλήνων, μετὰ τὸ ἔγκλημα κατὰ ἀμάχων στὸ Δομένικο.

Ἡ Τσαριτσάνη, ἕνα ἀπὸ τὰ θύματα αὐτῆς τῆς μεθόδου «ἐλέγχου καὶ καταστολῆς», στὶς ἀρχὲς τοῦ Μαρτίου τοῦ 1943, ἔγινε στόχος τῶν κατακτητῶν.
Τρία πρόσωπα, ποὺ ἐδήλωναν ἀντιστασιακοί, ἀλλὰ στὴν πραγματικότητα ἦσαν δολιοφθορεῖς, ἔφθασαν τὴν νύκτα τῆς 10ης Φεβρουαρίου τοῦ 1943 στὴν Τσαριτσάνη, ζητώντας ὑποτίθεται, ἄσυλο καὶ προστασία ἀπὸ τὶς δυνάμεις κατοχῆς. Ὁ Θᾶνος Ζαλέτσικος, Βλάχος καὶ συνεργάτης τῶν κατακτητῶν, ὁ φερόμενος ἐκ Πατρῶν Ἑλληνο-Ἰταλὸς Ἀρμάνδο Νατάλια καὶ ὁ Ἰταλὸς ἀπὸ τὸ Κόμμο, Τζουζέπε Φάῤῥα, ὑπεκρίθησαν τοὺς Ἄγγλους δολιοφθορεῖς (καὶ συμμάχους τότε τῶν Ἑλλήνων).
Οἱ κάτοικοι, ἄν καὶ ἐπιφυλακτικοί, προσέφεραν διακριτικῶς φιλοξενία, δίχως ὅμως νὰ ἐκθέσουν σοβαρὰ ἑαυτοὺς στὰ μάτια τῶν ἐπισκεπτῶν (ῥουφιάνων) τους. Ἐνημερώθησαν οἱ ἀντάρτες καὶ κατὰ τὴν ἀναχώρησίν τους, λίγες νύκτες μετά, οἱ ἀντάρτες ἀπήγαγαν τὸν Ζαλέτσικο καὶ τὸν ἐξηφάνισαν. Οἱ Ἰταλοὶ ἐνημέρωσαν τοὺς δικούς τους καὶ ἀπεφασίσθη ἡ ἐπίθεσις κατὰ τῶν ἀμάχων τῆς Τσαριτσάνης ἀμέσως μετά, ὡς ἀντίποινον γιὰ τὴν ἐξαφάνισιν τοῦ συνεργάτου τους.

Στὶς 12 Μαρτίου τοῦ 1943, μεσημέρι, κατὰ τὶς 14:00, προηγηθέντων τῶν γεγονότων τοῦ Δομενίκου, ἡ πρώτη ἐπίθεσις τοῦ ἰταλικοῦ ἱππικοῦ κατὰ τῆς Τσαριτσάνης ξεκίνησε. Ἄν καὶ ἕνα συνθηματικὸ σφύριγμα, ἀπὸ τὰ πέριξ τῆς κωμοπόλεως παρατηρητήρια, ἐνημέρωσε τοὺς ἄρενες κατοίκους ἄνω τῶν 15 ἐτῶν νὰ διαφύγουν πρὸς τὰ βουνά, ἐν τούτοις οἱ Ἰταλοὶ ἱππεῖς ἐφόνευσαν τέσσερα ἄτομα, κατὰ τὴν διάρκεια τῆς ἀναχωρήσεώς τους.
Ὅσοι δὲν πρόλαβαν νὰ διαφύγουν ἐνεκλωβίσθησαν στὴν κωμόπολιν ἐνᾦ παραλήλως ἐδίδετο ἡ ἐντολή, ἀπὸ τὸν Ἰταλὸ ἐπὶ κεφαλῆς ταγματάρχη Βάλλι, νὰ συγκεντρωθοῦν ἅπαντες στὴν πλατεία καὶ νὰ πυρπολυθοῦν τὰ πάντα ἐντὸς τῆς κωμοπόλεως.

Ὅσοι δὲν κατάφεραν νὰ διαφύγουν διεχωρίσθησαν. Ἀπὸ τὴν μία οἱ ἄνδρες καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην τὰ γυναικόπαιδα. Ἕνας νεαρός, ὁ Ἰωάννης Σαπουνᾶς, κατὰ τὴν διάρκεια τῆς συγκεντρώσεως τῶν ἀμάχων στὴν πλατεία, ἐν ψυχρῷ ἐξετελέσθη, διότι συνελήφθη προσπαθώντας νὰ διαφύγῃ. Κι ἐνᾦ ἡ Τσαριτσάνη λεηλατεῖτο καὶ παρεδίδετο στὶς φλόγες, ἕνα ἄλλο δράμα ξεκινοῦσε νὰ παίζεται στὴν πλατεία, ὅπου ἀπέναντι ἀπὸ τοὺς ἄνδρες ἐστήθησαν τὰ πυροβόλα.
Τὸ σύνθημα ἐδόθη ἀπὸ τὸν Βάλλι καὶ τὰ πυροβόλα ἀπετελείωσαν τὸ ἔγκλημα.
45 νεκροί. Μεταξὺ τῶν νεκρῶν καὶ οἱ δύο ἱερεῖς, καθὼς καὶ δύο ἀνάπηροι τοῦ Ἀλβανικοῦ Μετώπου, ὁ Βίτκος καὶ ὁ Ζούλας.
Ὅσοι δὲν ἐξετελέσθησαν ἐστάλησαν στὰ στρατόπεδα συγκεντρώσεως τῆς Γερμανίας.
Κάποιος Ἰωάννης Ζαρζώνης, παραμένοντας ἀκίνητος μέσα στὰ πτώματα, διέφυγε τοῦ θανάτου.
Ἀπὸ τὶς 660 κατοικίες οἱ 360 κατεστράφησαν.
Ἡ ἐπιδρομὴ αὐτὴ δὲν ἦταν παρὰ μόνον ἡ ἀρχὴ ὅλων τῶν ἐπομένων ἐπιδρομῶν κατὰ τῆς Τσαριτσάνης, ποὺ ἐπαναλαμβάνοντο κατὰ τακτὰ χρονικὰ διαστήματα, ἐφ΄ ὅσον γιὰ τοὺς Ἰταλοὺς καὶ τοὺς Γερμανούς, ἡ περιοχὴ ἦταν ἑστία τρομοκρατῶν.

Στὸ συγκεντρωμένο πλῆθος ὑπῆρχαν καὶ κάποιοι ἀλλοδαποί, κυρίως καθηγητές, ποὺ τελικῶς δὲν  ἐξετελέσθησαν.
Στὶς 20 Αὐγούστου τοῦ 1944 μία νέα ἐπιδρομή, Γερμανῶν αὐτὴν τὴν φορά, ἄφησε πίσω της ἀκόμη ἑπτὰ νεκρούς.

Φιλονόη

Τὰ ὀνόματα τῶν νεκρῶν, ὅπως ἀναφέρονται στὸ Ἡρῶον:

Θύματα Ἰταλῶν (12 Μαρτίου τοῦ 1943)

  1. Ἀβραβᾶς Ἀπόστολος
  2. Ἀποστόλου Θωμᾶς
  3. Βαθράκης Γρηγόρης
  4. Βαθράκης Ἰωάννης
  5. Βαθράκης Πολύδωρος
  6. Βουλγαρούλης Λουκᾶς
  7. Βουλγαρούλης Ἀνδρέας
  8. Βίτκος Ἀπόστολος
  9. Βίτκος Νικόλαος
  10. Γιαμούζης Δημήτριος
  11. Δραγατογιάννης Ἀπόστολος, (ἀνάπηρος)
  12. Ζᾶχος Εὐρυπίδης, (ὀδοντίατρος)
  13. Κόκκινος Ἀθανάσιος
  14. Κουτσοπᾶγος Φιλήμων
  15. Λιόντας Εὐάγγελος, (ἀνάπηρος)
  16. Μητσιμπόνας Νικόλαος
  17. Μητσιούλης Ἀθανάσιος
  18. Μπαζακογιάννης Νικόλαος, (ἱερεύς)
  19. Ντέτσιος Ζήσης
  20. Νικολόπουλος Ζήσης
  21. Ξυνὸς Δημήτριος
  22. Παπαδημητρίου Δημήτριος
  23. Παπαϊωάννου Δημήτριος
  24. Παπασάνδας Ἐμμανουὴλ
  25. Πέτσας Χριστόφορος
  26. Ρᾶμμος Βελισσάριος
  27. Ρούσσης Βασίλειος, (πολιτικὸς μηχανικός)
  28. Σαΐνης Στέφανος
  29. Σαπουνᾶς Βασίλειος
  30. Σαπουνᾶς Γεώργιος
  31. Σαπουνᾶς Ἰωάννης
  32. Σίμος Ἀπόστολος
  33. Σίμος Ἠλίας  (δικηγόρος)
  34. Σῖμος Κωνσταντῖνος
  35. Σπανὸς Ἀναστάσιος, (ἱερεύς)
  36. Σιρδένης Ἀθανάσιος
  37. Σιρδένης Μιχάλης
  38. Σκριάπας Γεώργιος
  39. Τενεκετζὴς Ἰωάννης
  40. Τσιλιβέλης Ἀστέριος
  41. Τσιμπόλης Νικόλαος
  42. Τσιότσικας Μιχάλης
  43. Χονδροθύμιος Εὐθύμιος
  44. Ψαρρᾶς Ἀθανάσιος
  45. Ψαρρᾶς Ἠλίας

Θύματα Γερμανῶν (20 Αὐγούστου τοῦ 1944)

  1. Εὐαγγέλου Ἀπόστολος
  2. Κακαδιάρης Γεώργιος
  3. Καραγκιόζης Νικόλαος
  4. Μαντζιώκας Ἀντώνιος
  5. Μπαμπάλης Ἠλίας
  6. Τσιάρας Στέφανος
  7. Τσιότσικας Κωνσταντῖνος

 

Σημειώσεις

Οἱ ἐκκαθαριστικὲς ἐπιχειρήσεις αὐτές, μὲ στόχο τὴν ἐκρίζωσιν τῶν «πυρήνων τρομοκρατίας», ἦταν ἀποφασιστικὴ καὶ καταστροφικὴ ἐνέργεια γιὰ τὴν ἡρεμία τῶν Θεσσαλῶν, ποὺ ὑπεχρεώθησαν νὰ ὀρθώσουν ἀνάστημα κατὰ τῶν κατακτητῶν.  Ἡ ζώνη ἐλέγχου περιοχῆς τῆς Θεσσαλίας μετετράπη σταδιακῶς σὲ ζώνη ἀντιστάσεως ἀλλὰ καὶ ὁλοκαυτωμάτων.

 

*  Στὶς 6 Ἀπριλίου τοῦ 1941 ἐκηρύχθη ὁ πόλεμος κατὰ τῆς Γιουγκοσλαυΐας καὶ τῆς Ἑλλάδος. Καταῤῥέοντος τοῦ σλαυΐκοῦ μετώπου οἱ Γερμανοὶ παρέκαμψαν τὴν γραμμὴ τῶν ὀχυρῶν καὶ εἰσῆλθαν στὴν Μακεδονία, στὶς 7 Ἀπριλίου τοῦ 1941. Ἔξω ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκη ἦσαν στὶς 8 Ἀπριλίου τοῦ 1941. Ἡ Θεσσαλονίκη, ὡς ἀνοχύρωτος πολιτεία, παρεδόθη. Τὸ μέτωπον ὅμως τῆς Ἀλβανίας ἦταν ἐνεργὸ καὶ μόνον κατόπιν ἐντολῆς ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν τῶν Ἀθηνῶν, ποὺ στὸ μεταξὺ διέφευγε πρὸς τὴν Κρήτη καὶ τὴν Αἴγυπτο, συνυπεγράφη, μεταξὺ Γερμανῶν καὶ Ἑλλήνων, συνθήκη παραδόσεως. Ἡ ἐντολὴ ἐδόθη ἀπὸ τὸν Παπᾶγο. (Ἀριθμὸς διαταγῆς 1381, 12 μ.μ. τῆς 8ης Ἀπριλίου τοῦ 1941.)

 

*  Σημαντικὴ λεπτομέρεια, γιὰ τὴν «λογική» τῶν κτυπημάτων τοῦ ΕΛΑΣ εἶναι ἡ ἀδιαφορία τους γιὰ τὴν ἐκδίκησιν τῶν κατακτητῶν κατὰ ἀμάχων, ποὺ ἐπέσυραν αὐτὰ τὰ ἀνάλογα κτυπήματα, τὰ ὁλοκαυτώματα καὶ τὶς κάθε εἴδους γενοκτονίες.
Οἱ ἀντάρτες συνήθως ἔκαναν ὅ,τι ἔκαναν καὶ μετὰ τὴν πλήρωναν οἱ ἄμαχοι!!!
Ἦταν σὰν νὰ προκαλοῦσαν τὴν ἐκδίκησιν κατὰ ἀμάχων γιὰ κάποιον σκοπό.
Ἡ ἄποψις, ποὺ ἀπαντᾶ σὲ αὐτὴν τὴν τακτική, θεωρεῖ πὼς προκαλώντας τὴν ἐπιθετικότητα, κατὰ ἀμάχων, ἀπὸ τοὺς κατακτητές, οἱ ὑπόλοιποι πληθυσμοὶ συσπειρώνονται δίπλα στὴν μοναδικὴ πηγὴ ἀντιστάσεως.
Ὑπὸ αὐτὸ τὸ πρίσμα, ἐὰν φυσικὰ ἀληθεύῃ ἡ ἄποψις αὐτή, τότε τὸ μεγαλύτερο τμῆμα τῶν ἀντιποίνων Γερμανῶν καὶ Ἰταλῶν ἦσαν διοργανωμένα καὶ ἐνορχηστρωμένα ἀπὸ …«Ἕλληνες»!!!

Γιὰ νὰ κατανοήσουμε τὸ πόσο ἐγκληματικὴ ἦταν αὐτὴ ἡ τακτική, ἄς ξαναδοῦμε αὐτό:

 

Πληροφορίες ἀπό:

Ἡ Τσαριτσάνη στὶς Φλόγες
Τσαριτσάνη

Δομένικον

 

εἰκόνα

Σχετικὰ μὲ τὸν συγγραφέα Φιλονόη Πόντου

Ἐλέγξτε ξανά

10 Αὐγούστου 1920. Ἡ Συνθήκη τῶν Σεβρῶν

Τὰ ἐδάφη ποὺ ἔχασε ἡ Ὀθωμανικὴ Αὐτοκρατορία στὴν Συνθήκη τῶν Σεβρῶν Ἡ Συνθήκη τῶν Σεβρῶν ...

Απάντηση

Αρέσει σε %d bloggers: