Ἀρχικὴ σελίς / ἱστορία / Μάρτιος / 25 Μαρτίου / 25 Μαρτίου 1826. Οἱ Ἥρωες τῆς Κλείσοβας!!!

25 Μαρτίου 1826. Οἱ Ἥρωες τῆς Κλείσοβας!!!

1. Τουρκοαιγυπτιακὸς στόλος 2. Τουρκοαιγυπτιακὰ στρατεύματα 3. Μεσολόγγι 4. Κλείσοβα 5. Ἑλληνικὰ στρατεύματα 6. Τουρκικὰ κανόνια
1. Τουρκοαιγυπτιακὸς στόλος
2. Τουρκοαιγυπτιακὰ στρατεύματα
3. Μεσολόγγι
4. Κλείσοβα
5. Ἑλληνικὰ στρατεύματα
6. Τουρκικὰ κανόνια

Μετὰ καὶ τὴν περίσφιξιν τοῦ ἀποκλεισμοῦ τοῦ Μεσολογγίου ἀπὸ τὰ στρατεύματα τοῦ Ἰμπραῆμ πασσᾶ, ποὺ ἔφθασαν στὴν Στερεὰ Ἑλλάδα τὸν Δεκέμβριο τοῦ 1825, γιὰ νὰ ἐνισχύσουν τὶς δυνάμεις τοῦ Μεχμὲτ Ῥεσὶτ πασσᾶ (Κιουταχῆ), σιγὰ σιγά, βῆμα τὸ βῆμα, ἕνα ἕνα τὰ στηρίγματα τοῦ Μεσολογγίου κατέῤῥεαν.

Στὴν ἀρχή, Γάλλοι ἀξιωματικοὶ τοῦ Ἰμπραῆμ, μὲ δύο χιλιάδες βόμβες ἡμερησίως, ἀπὸ τὴν 12ην Φεβρουαρίου τοῦ 1826, ξεκίνησαν τὸν ἀσταμάτητο βομβαρδισμό, καθιστώντας τὴν ἐπιβίωσιν μέσα στὴν πολιτεία ἀδύνατον.
Ἀπὸ τὴν 12η Φεβρουαρίου στόχος δὲν ἦταν πλέον οἱ πολεμιστὲς μὰ οἱ ἄμαχοι!!!

Παραλλήλως τοῦ ἀνηλεοῦς βομβαρδισμοῦ καὶ τῆς πείνας, ποὺ ἀπειλοῦσε πλέον σοβαρὰ τοὺς πολιορκημένους, κατελήφθη στὶς 25 Φεβρουαρίου τοῦ 1826 τὸ Βασιλάδι, στὶς 28 Φεβρουαρίου τοῦ 1826 ὁ Ντολμᾶς  καὶ τὴν 1η Μαρτίου τοῦ 1826 ἔγινε ἡ …παράδοσις τοῦ Αἰτωλικοῦ.
Μία ἀκόμη νησίδα ὅμως, ἡ τελευταία, παρέμενε ἐλευθέρα. Ἡ Κλείσοβα.
Τὸ τελευταῖον σημεῖον ἀνάσας τοῦ Μεσολογγίου, ποὺ ἐστέκετο στὴν νοτιοανατολικὴ πλευρὰ τῆς λιμνοθαλάσσης.

Σὲ αὐτὴν τὴν νησίδα εἶχε ἕνα ἐκκλησάκι, ποὺ τοῦ εἶχαν ἐνισχύση τὸ περιτείχισμα, καθιστώντας το κάτι σὰν ἀνάχωμα-ταμποῦρι. Γύρω ἀπὸ τὴν νησίδα ἦσαν μπηγμένοι χονδροὶ πάσσαλοι ποὺ ἐμπόδιζαν τὴν εὔκολη πρόσβασιν, σωτηρία ἰδέα τοῦ Σωτηροπούλου.
Φρούραρχος ἦταν ὁ Χριστόδουλος Χατζηπέτρος μὲ ἑβδομήντα περίπου πολεμιστὲς καὶ ἀντιφρούραρχος ὁ Παναγιωτάκης Σωτηρόπουλος, μὲ εἰκοσιέξι παλληκάρια. Μαζύ τους ἐπίσης, μὲ λιγοστούς, ὁ Κώστας (Διαμαντῆ) Τζαβέλλας. Συνολικὰ κάτω ἀπὸ ἑκατὸ ἄνδρες.
Στὶς 24 Μαρτίου ἀρκετοί, μικρότεροι σὲ δυνάμεις ὀπλαρχηγοί, κατέφυγαν στὴν Κλείσοβα γιὰ νὰ ἁλειεύσουν καὶ νὰ ξεγελάσουν τὴν πείνα τους. Δύναμις τριάντα πέντε περίπου ἀνδρῶν.
Συνολικὴ δύναμις τῶν Ἑλλήνων 131 ἄνδρες.
Ἀπὸ τὴν νύκτα ὅμως τῆς 24ης Μαρτίου οἱ ὑπερασπιστὲς τοῦ Μεσολογγίου εἶδαν κινήσεις κι ἄκουσαν θορύβους προετοιμασίας, μὰ ἦταν ἀδύνατον νὰ κατανοήσουν τὸν πραγματικὸ στόχο τῶν ἐχθρῶν.

Περὶ τὰ μέσα τοῦ Μαρτίου τοῦ 1826 διεδόθη στὸ ὀθωμανικὸ στρατόπεδον πὼς ἀπὸ ὤρα σὲ ὤρα θὰ κατέφθανε ὁ ἑλληνικὸς στόλος. Αὐτὴ ἡ πληροφορία ἐστάθη ἱκανὴ γιὰ νὰ ἀποφασισθῇ ἀπὸ τοὺς ὀθωμανοὺς ἡ κατάληψις τῆς Κλείσοβας.

Στὶς 25 Μαρτίου τοῦ 1826, κι ἐνᾦ ὁ Χατζηπέτρος παρέμενε κλινήρης στὸ Μεσολόγγι, ἡ φρουρὰ τοῦ Μεσολογγίου ἀνεστατώθη ἀπὸ τὴν φασαρία, ἀλλὰ ἡ πρωϊνὴ ὀμίχλη καὶ ἡ καταχνιὰ δὲν ἐπέτρεπαν νὰ ἀντιληφθοῦν οἱ πολεμιστὲς τὴν πηγὴ τῶν θορύβων. Ἄλλως τε οἱ παραπλανητικὲς κινήσεις τῶν ὀθωμανικων στρατευμάτων ἦσαν τέτοιες, ποὺ χρειάστηκε χρόνος γιὰ νὰ συνειδητοποιήσουν οἱ ἡρωϊκοὶ ὑπερασπιστὲς τοῦ Μεσολογγίου, τὸν πραγματικὸ στόχο τῶν Τούρκων.
Θεώρησαν μάλιστα πὼς οἱ ἐχθροὶ θὰ κτυποῦσαν τὴν πλευρὰ τῶν τειχῶν ποὺ κυτττοῦσε πρὸς τὴν Κλείσοβα. Ἔσπευσε ὁ Τζαβέλλας μὲ τὴν «Βοήθεια» ἀμέσως, γιὰ νὰ διαπιστώσῃ πὼς στόχος δὲν ἦσαν τὰ τείχη ἀλλὰ ἡ Κλείσοβα.
Προλαβαίνει τότε, μὲ ὀκτὼ μόνον ἄνδρες του, νὰ φθάσῃ πρὶν ἀπὸ τοὺς ἐχθροὺς στὴν Κλείσοβα, ἐνισχύοντας τοὺς ὑπερασπιστές της κι ἐνθουσιάζοντάς τους.

 

Ἡ πρώτη ἐπίθεσις ἔγινε, ξημερώματα, ἀπὸ στράτευμα 3.000 ἀνδρῶν τοῦ Κιουταχῆ, ἀπὸ τὰ ἀνατολικά, μὲ Ἀρβανῖτες κυρίως, ἀλλὰ καὶ Τούρκους. Μὰ ὅσο κυλοῦσε ἡ ἡμέρα καὶ ἀδυνατοῦσαν νὰ πατήσουν τὴν νησίδα, παρὰ τὶς ἀμέτρητες ἐπαναλήψεις τῶν ἐπιθέσεών τους, τόσο περισσότερο στράτευμα πλησίαζε στὴν Κλείσοβα καὶ τόσο πιὸ πεισματικὴ ἦταν ἡ ἀντίστασις τῶν ὑπερασπιστῶν της. Ὅλοι ὅσοι προσπάθησαν νὰ τὴν πατήσουν αὐτὴν τὴν λωρίδα γῆς σταματοῦσαν ἀπὸ τὶς σφαῖρες…
Τοὐλάχιστον χιλίους νεκροὺς μετροῦσαν ἀπὸ τὸ Μεσολόγγι ἀπὸ τὶς πρῶτες αὐτὲς ἐπιθέσεις…
Στὶς 9:00 τὸ πρωΐ μάλιστα, κατὰ τὴν διάρκεια τῆς δευτέρας ἐπιθέσεως, ἐτραυματίσθη καὶ ὁ Κιουταχῆ πασσᾶς στὸ πόδι.

Ὅταν πιὰ ὁ Ἰμπραὴμ ἐβεβαιώθη πὼς τὰ σρατεύματα τοῦ Κιουταχῆ ἀδυνατοῦσαν νὰ καταλάβουν τὴν Κλείσοβα, διέταξε τρία δικά του συντάγματα νὰ ξεκινήσουν, συνολικῆς δυνάμεως 3.500 ἀνδρῶν. Ἀρχηγὸς ἐτέθη καὶ πάλι ὁ Χουσεΐν μπέης, γαμβρὸς τοῦ Ἰμπραῆμ.
Μὲ τὴν διαταγὴ νὰ …ξεβρακωθοῦν πλησιάζοντας στὴν Κλείσοβα, πατοῦσαν τὰ στρατεύματα τοῦ Ἰμπραῆμ συντεταγμένως τὴν νησίδα, ὅταν τὰ κανόνια τῶν Ἑλλήνων (ποὺ ἀντὶ βομβῶν περιεῖχαν σφαιρίδια ἀπὸ μιδράλια) κτύπησαν. Πανικόβλητοι οἱ ἐχθροὶ διεσκορπίσθησαν, πασχίζοντας νὰ κρυφτοῦν πίσω ἀπὸ τὰ πλοιάρια.
Στὰ τυφέκια οἱ Ἕλληνες τοποθετοῦσαν δύο καὶ τρεῖς σφαῖρες, ποὺ διαπερνοῦσαν τὰ πλοιάρια, σκορπώντας τὸν θάνατο. Ἔως τὶς 17:30 ἡ μάχη ἐμένετο μὲ λύσσα.
Κατὰ τὶς 18:00 μία μικρὴ βάρκα πλησίασε τὴν Κλείσοβα… Πλησίασε, ὄρθιος ὁ Χουσεΐν μπέης μενόμενος, κτυπώντας μὲ τὸ σπαθί του τοὺς δικούς του, γιὰ νὰ τοὺς κινητοποιήσῃ. Κάποιος Σφῆκας, ἕνα νέο 13χρονο παιδί, ὁ ψυχογιὸς τοῦ Ἀποστόλη Καρατζογιάννη, Νιχωρίτου, σημάδεψε καὶ ὁ Χουσεΐν δὲν ξανασηκώθηκε.

Ὁ θάνατος τοῦ Χουσεΐν ἐστάθη ἡ ἀφορμὴ  τῆς ἀνατροπῆς τῶν ἰσοῤῥοπιῶν.  Ὁρμοῦν οἱ Ἕλληνες μὲ τὰ σπαθιὰ στὰ χέρια καὶ ἀπὸ ἀμυνόμενοι ἐπιτίθενται σὲ ἔνα πανικόβλητο στράτευμα.  Ὁρμᾶ καὶ ἡ ὑπόλοιπη «Βοήθεια» στὴν λιμνοθάλασσα καὶ ὅσοι περισσότεροι μποροῦσαν ἀπὸ τὰ τείχη ἐπάνω στοὺς ἐχθρούς.
Ὅλην τὴν νύκτα θέριζαν.
Ἐκείνην τὴν νύκτα στὸ Μεσολόγγι δὲν κοιμήθηκε κάποιος. Ὅταν τελείωσε ὁ πόλεμος ξεκίνησε τὸ γλέντι.
Ὁ Κασομούλης μιλᾶ γιὰ  2.500 νεκροὺς καὶ ὁ Μῖχος γιὰ 3.500.
Τὰ λάφυρα, περισσότερα ἀπὸ 2.500 τυφέκια, πυρομαχικὰ καὶ λοιπὰ χρήσιμα γιὰ τοὺς πολεμιστές, μὰ καὶ λάβαρα, σύμβολα καὶ πλοιάρια.
Ἀπὸ τοὺς Ἕλληνες 16 ἦσαν οἱ νεκροὶ καὶ 30 οἱ τραυματίες.

Ἡ μεγάλη αὐτὴ νίκη τῶν Μεσολογγιτῶν, ποὺ γιὰ πέντε ἡμέρες ἐξ αἰτίας της σιώπησαν τὰ κανόνια, ἀντμετωπίσθη μὲ τέτοιο τρόμο ἀπὸ τοὺς πολιορκητές, ποὺ ἐὰν ἐκείνην τὴν νύκτα ἀπεφασίζετο ἡ Ἔξοδος, θὰ ἐπετυγχάνετο ἡ ἀπόλυτος ἐπικράτησις. συγ

Τὸ κύκνειον ἇσμα τους ἡ Κλείσοβα.
Ἡ κορύφωσις τῆς θυσίας καὶ τοῦ ἀγῶνος.
Ἡ δύναμις τῆς θελήσεως καὶ ἡ ἀποφασιστικότης τοῦ πολεμιστοῦ.
Λίγο πρὸ τοῦ τέλους…

Φιλονόη

Σημειώσεις

Τρία παιδιὰ μετέφεραν τὸν Τζαβέλλα καὶ τμῆμα ἀπὸ τὴν «Βοήθεια» στὴν Κλείσοβα.
 Ντάης (Ἀναστάσης) Βορύλας, 14 ἐτῶν, μετέφερε τὸν Κῖτσο Τζαβέλλα καὶ τὸν γραμματέα του Σπυρίδωνα Παναγιώτου Παπανδρέα, ποὺ λίγο μετὰ ἔπεφτε ἀπὸ τὶς σφαῖρες νεκρός.
Ἀμέσως μετὰ  ὁ Ἀντώνιος Μπάκας, 15 ἐτῶν, μετέφερε τὸν  Κῖτσο Πᾶσχο καὶ τὸν Γιῶργο Ναυαρῖνο, μαζὺ μὲ τέσσερις ἀκόμη πολεμιστές.
Τέλος ὁ Μᾶνθος Τρικούπης 16 ἐτῶν, μετέφερε τὸν Καρα-Κώστα Δροσίνη καὶ τὸν Γιῶργο Βαλτινό.
Κι ὅλα αὐτὰ μέσα ἀπὸ τὶς ἀμέτρητες βάρκες τῶν ἐχθρῶν καὶ διαρκεῖς πυροβολισμούς.
Ἡ γαΐτα ἤ τὸ προιάριον ἦσαν τὰ μέσα μεταφορᾶς. Ψαρόβαρκες, ἰδανικὲς γιὰ τὰ νερὰ τῆς λιμνοθαλάσσης, μὰ γιὰ νὰ ἀντιμετωπίσουν τέτοιους στρατοὺς χρειάζονταν ἄριστοι γνῶστες τοῦ χειρισμοῦ τους. Κι αὐτὰ τὰ παιδιὰ ἦσαν.

Κάποιαν στιγμὴ οἱ ἀποκλεισμένοι ἀντελήφθησαν πὼς τὸ νερὸ καὶ τὰ πολεμοφόδια τελειώνουν. Ὁ Μπᾶκας προθυμοποιεῖται νὰ εἰδοποιήσῃ τὸν Ῥαζικότσικα γιὰ νὰ σταλλοῦν οἱ προμήθειες. Ὁρμᾶ στὴν λιμνοθάλασσα, μὰ λίγο πρὶν φθάσῃ μία σφαίρα τῶν κτύπησε στὸ χέρι. Δὲν σταμάτησε. Ἔφθασε καὶ πρόλαβε νὰ εἰδοποιήσῃ.
Ἀνέλαβαν νὰ μεταφέρουν τὰ ἀναγκαῖα, μέσα ἀπὸ τὸ κολαστήριον αὐτό, τέσσερα κιβώτια πολεμοφόδια καὶ δύο βαρέλια νερό, ὁ Πέτρος Γαλλιῶτος (Ἀγγούρας) καὶ ὁ υἱός του Σωτήρης Γαλλιῶτος, 14χρονος. Μαζύ τους ὁ Ζαφείρης Ῥάπεσης καὶ δύο ἀκόμη ὁπλοφόροι.  Ξεκίνησε τὸ πλοιάριον (γαΐτα) καὶ μέσα ἀπὸ τὴν φωτιὰ πλησίαζε τοὺς ἀπεκλεισμένους. Μὰ ὅσο πλησίαζαν, δύο σκάφη τοῦ ἐχθροῦ τοὺς στοχοποιοῦν καὶ σκοτώνουν τὸν Γαλλιῶτο. Τὸ παιδί, ἂν καὶ ἦταν δυνατὸ τὸ σόκ, ἀνέλαβε νὰ ὁδηγήσῃ τὸ πλοιάριον. Ὅσο πλησίαζαν, τόσο περισσότερα πυρὰ ἐδέχοντο. Μὰ δύο κανονιοβολισμοί, ποὺ ἕνας ἦταν ἐπιτυχής, κτυπᾶ τὸ παιδὶ καὶ τὸ κομματιάζει, λίγο πρὶν τὸ πλοιάριον φθάσῃ στὸν προορισμό του.
Ὁ Ῥάπεσης πηδᾶ στὸ νερὸ καὶ σπρώχνει τὸ μισοβυθισμένο πλοιάριον μὰ μία σφαίρα τοῦ κόβει τὴν μύτη, ποὺ ὅμως δὲν τὸν σταματᾶ. Καταφέρνει νὰ βγάλῃ τὸν πλοιάριον καὶ νὰ παραδόσῃ τὰ ὅσα μετέφερε, δίχως ἄλλες ἀπώλειες.

Ὁ Μῖχος ἀναφέρει τὸν Βαλτινὸ καὶ τὸν (Καρα) Κώστα Δροσίνη (ἀδελφὸς τοῦ παπποῦ τοῦ ποιητοῦ μας Γεωργίου Δροσίνη) ὡς ἐπιβαίνοντες, ἀντὶ γιὰ τὸν Ῥάπεση, στὸ πλοιάριον τοῦ Γαλλιώτου. Ἐπίσης, ἐκτὸς ἀπὸ τοὺς κωπηλᾶτες, ἀναφέρει ἀκόμη πέντε ὁπλοφόρους.
Τέλος ἀναφέρει τὴν Κλείσωβα μὲ ὠμέγα κι ὄχι μὲ ὄμικρον.

Τὸ πλοιάριον αὐτὸ τοῦ Γαλλιώτου προσπάθησαν νὰ ἀκολουθήσουν κι ἄλλοι, γιὰ νὰ συνδράμουν, μὰ δὲν τὰ κατάφεραν. Μεταξὺ αὐτῶν ποὺ ἔσπευσαν ἦσαν ὁ Ἰωάννης Τζαβέλλας (Μπακατσέλος), ἀδελφὸς τοῦ Κίτσου, ὁ Γεώργιος Τζαβέλλας. Ὁ Κωνσταντῖνος Τρικούπης, ποὺ προσπάθησε μὲ πλοιάριον, τὸ ὁποῖον ἔφερε κανονάκι, νὰ κτυπήσῃ τοὺς ἐχθρούς, κτυπήθηκε καὶ ἔχασε τὸ πλοιάριον.

Ἐπίσης ὁ Μῖχος ἀναφέρει πὼς μετὰ τὴν ἀποτυχία τοῦ Κιουταχῆ, κι ἐνᾦ ὅλοι γνώριζαν πὼς ἀπὸ στιγμὴ σὲ στιγμὴ θὰ ἐπιτεθοῦν οἱ δυνάμεις τοῦ Ἰμπραῆμ, ἐν τούτοις ἡ φρουρὰ τῆς Κλείσοβας, ἀλαλάζοντας, προκαλοῦσε τοὺς ἐχθρούς.
Πράγματι, μὲ πέντε ἀπανωτὲς ἐπιθέσεις, τὴν στιγμὴ ποὺ οἱ ἐπὶ κεφαλῆς τῶν Αἰγυπτίων κτυποῦσαν τοὺς ἄνδρες τους, ἐντὸς ὁλίγου οἱ ἡρωἱκοὶ φύλακες πάλι καὶ πάλι ἐδέχοντο τὶς ἀπανωτὲς ἐπιθέσεις, ἀποκρούοντάς τες ἐπιτυχῶς. Ὅταν δὲ  σουρούπωνε, κατὰ τὴν διάρκεια τῆς ἑκτῆς ἐπιθέσεως, ἔπεσε ὁ Χουσεΐν.
Τέλος μᾶς ἀναφέρει γενικῶς γιὰ κάποιους ἀξιωματικοὺς καὶ στρατιῶτες (μετὰ τινῶν ἄλλων στρατιωτῶν πυροβολοῦσι) ποὺ σημάδευσαν τὸν Χουσεΐν κι ὄχι τὸν «Σφῆκα», τοῦ ὁποίου μάλιστα ἀγνοοῦμε τὸ πραγματικὸ ὄνομα. Ὑπευθύνους ἀναφέρει τὸν Παναγιώτη Κραββαρίτη καὶ τὸν Βουσμπουλέρα Πέτρο. Ὁ Κασομούλης ὅμως ἀποκαθιστὰ τοὺς «τινες ἄλλους στρατιῶτες».

Γύρω ἀπὸ τοὺς πασσάλους εἶχαν ἀναποδογυρίση τὰ πλοιάριά τους ἀρκετοὶ ἀπὸ τοὺς Αἰγυπτίους, γιὰ νὰ προστατεύονται ἀπὸ τὶς σφαῖρες. Μετὰ τὸν θάνατο τοῦ Χουσεΐν ὅμως, οἱ πανικόβλητοι σύντροφοί τους, τοὺς ἐποδοπάτησαν.

«Ἥρως τῆς Κλείσοβας» ἀνεδείχθη ὁ Κραββαρίτης!!!

 

Πληροφορίες ἀπό:

«Ἀπομνημονεύματα τῆς Δευτέρας Πολιορκίας τοῦ Μεσολογγίου»Σπυρομίλιος
«Ἀπομνημονεύματα τῆς Δευτέρας Πολιορκίας τοῦ Μεσολογγίου»,  Ἀρτέμιος Μῖχος
«Ἐνθυμήματα Στρατιωτικά», Νικόλαος Κασομούλης
«Μικροὶ Ἥρωες τοῦ ’21», Τάκης Λᾶππας
«Ἡ Ἐπανάστασις τοῦ ’21», Φωτιάδης Δημήτριος
«Ἡ Ἑλληνικὴ Ἐπανάστασις», Κόκκινος Διονύσιος

εἰκόνα καὶ περιγραφὴ αὐτῆς.

 

 

 

Σχετικὰ μὲ τὸν συγγραφέα Φιλονόη Πόντου

Ἐλέγξτε ξανά

16 Νοεμβρίου 1822. Ἡ δολοφονία τοῦ Κρεββατᾶ.

Ὁ Παναγιώτης Κρεββατᾶς ἦταν προύχων τοῦ Μυστρᾶ. Κοτζάμπασης. Τὸ 1819 ἐμυήθη στὴν Φιλικὴ Ἑταιρεία καὶ παρέμεινε ἐνθουσιώδης ...

Απάντηση

Αρέσει σε %d bloggers: