Ἀρχικὴ σελίς / ἱστορία / Μάρτιος / 30 Μαρτίου / 30 Μαρτίου 1822. Ξεκινᾶ ἡ σφαγὴ τῆς Χίου

30 Μαρτίου 1822. Ξεκινᾶ ἡ σφαγὴ τῆς Χίου

Ὁ Καρὰ Ἀλῆ
Ὁ Καρὰ Ἀλῆ

Χίος δὲν μποροῦσε καὶ δὲν ἤθελε νὰ ἐπαναστατήσῃ.
Κι ὅταν λέμε Χίος ἀναφερόμεθα στοὺς προεστούς, στοὺς δημογέροντες καὶ στοὺς ἐκκλησιαστικοὺς παράγοντες, ποὺ λόγῳ τῆς ἐγγύτητος μὲ τὰ παράλια τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ἀφ΄ ἑνός, ἀλλὰ καὶ λόγῳ τῆς μεγάλης οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, ποὺ σὲ μεγάλον βαθμὸ ἐξηρτᾶτο ἀπὸ τὴν ὀθωμανικὴ αὐτοκρατορία, ἀφ΄ ἑτέρου, δὲν εἶχαν προσχωρήση στὶς ἐπαναστατικὲς κινητοποιήσεις.  Ἤδη μάλιστα ἀπὸ τὸν Ἀπρίλιο (25 Ἀπριλίου)τοῦ 1821, ὅταν τοὺς ἐζητήθη ἐπισήμως ἀπὸ τὸν ἑλληνικὸ στόλο, ποὺ προσήγγισε τὴν νῆσο, νὰ ἐπαναστατήσουν, εἶχαν ἀρνηθῆ οἱ ἐπὶ κεφαλῆς τῶν Χίων τὴν συμμετοχή τους.
Τὸ ἐν λόγῳ περιστατικόν, τῆς προσεγγίσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ στόλου, ἐστάθη ἡ ἀφορμὴ νὰ σταλοῦν στὴν Χίο χίλιοι ἄτακτοι, γιὰ νὰ ἐπιβάλλουν τὴν τάξιν στὴν νῆσο, ποὺ ἐπέφεραν ὅμως μεγάλες καταστροφές. Νέες δυνάμεις ὑπὸ τὸνΒεχὴτ πασσᾶς, μὲ ἐκατὸ τακτικοὺς πυροβολητές, ποὺ στὴν συνέχεια ἐνισχύθησαν ἀπὸ τὸν Ἐλέζογλου, ἐπέφεραν μὲν ἡρεμία, ἀλλὰ καὶ σκληρὴ κατοχή.

Ἕνας ἐπὶ πλέον λόγος μὴ συμμετοχῆς τῶν Χίων ἦταν ἡ ἀπειρία των στὸν πόλεμο.
Ἡ ἐμπορικὴ καὶ ναυτικὴ ἀνάπτυξις τῆς Χίου προϋπέθετε ἀπόλεμον κατάστασιν τῶν Χίων.
Κατ’ ἐπέκτασιν ἡ ἐπανάστασις ἐκεῖ δὲν θὰ ἦταν εὔκολη.
Δὲν ἦσαν ἐμπειροπόλεμοι στὴν στεριὰ καὶ στὴν θάλασσα, ὅπως οἱ γείτονές τους Ψαῤῤιανοί, ποὺ ἐπίσης τοὺς συνεβούλευαν νὰ παραμείνουν ἥσυχοι.

Ὅμως ὅλα αὐτὰ ποὺ δὲν ἤθελαν οἱ ἐπὶ κεφαλῆς τὰ ἤθελε ὁ  Ἀντώνιος Μπουρνιᾶς, πρώην ἀξιωματικὸς τοῦ Ναπολέοντος, ὅπως ἐπίσης κι ὁ Νεόφυτος Βάμβας, μεγάλος διδάσκαλος τοῦ γένους, ποὺ ξεσήκωναν τὸν κόσμο, ἀρνούμενοι νὰ ἀποδεχθοῦν τὴν κακὴ Μοίρα τῆς δουλικότητος. Ἄλλως τὲ οἱ δουλοπάροικοι, οἱ ῥαγιᾶδες τῆς Χίου, ἦσαν ἀπολύτως ἐξαθλιωμένοι γιὰ νὰ  ἀντιδράσουν καὶ ἀποτελοῦσαν τὴν πλειοψηφία τῶν 120.000 κατοίκων τῆς νήσου.

Ὁ Μπουρνιᾶς ἔφυγε ἀπὸ τὴν Χῖο ἀναζητώντας βοήθεια στὴν Πελοπόννησον, στὸ κεντρικὸ στρατηγεῖον τῶν ἐπιχειρήσεων τῆς κυρίως Ἑλλάδος.
Ἐφ’ ὅσον προσεπάθησε νὰ λάβῃ βοήθεια, ἀνεπιτυχῶς, ἀπὸ τὴν κεντρικὴ διοίκησιν, ἀπηυθύνθη τελικῶς  στὴν Σάμο καὶ στὸν Λυκοῦργο Λογοθέτη, ποὺ ἔσπευσε νὰ προσφέρῃ τὴν βοήθειά του, μὲ μόλις 2.500 Σαμίους, τὴν στιγμὴ ποὺ στὴν Χῖο μόνον τὰ ὀθωμανικὰ στρατεύματα ἦσαν ὑπέρτερα καὶ μποροῦσαν πολὺ εὔκολα νὰ λάβουν σημαντικὲς ἐνισχύσεις.

Ὁ Λογοθέτης στὶς 9 Μαρτίου μὲ τοὺς ἄνδρες του ξεκίνησε ἀπὸ τὴν Σάμο καὶ στὶς 10 Μαρτίου τοῦ 1822, φθάνοντας στὸν Μεγάλο Λιμιώνα, κοντὰ στὰ Θυμιανά, ἐκήρυξε τὴν ἐπανάστασιν.
Ὁ Βεχῆτ πασσᾶς, ποὺ εἶχε ἀναλάβη νὰ φέρῃ τὴν ἡρεμία στὴν νῆσο, ἐνημερωμένος γιὰ τὴν ἀποβίβασιν δεκαοκτὼ Σαμίων πού, ἀπὸ τὶς 9 Μαρτίου τοῦ 1822, ξεσήκωναν κι ὀργάνωναν τοὺς Χίους, ἐξαπέλυσε ἀνθρωποκυνηγητὸ ἐναντίον των, ἐνᾦ παραλλήλως ζητοῦσε βοήθεια ἀπὸ τὸν σουλτᾶνο.

Καὶ ἦταν ἀκριβῶς ἐκείνη ἡ περίοδος ποὺ στὴν Κωνσταντινούπολιν, μετὰ τὴν πτῶσιν τοῦ Ἀλῆ πασᾶ τῶν Ἰωαννίνων, τελείωναν οἱ προετοιμασίες ἀποστολῆς τοῦ τουρκικοῦ στόλου στὶς ἐπαναστατημένες περιοχὲς τῆς ὀθωμανικῆς αὐτοκρατορίας.
Στὶς 11 Μαρτίου τοῦ 1822 ἡ ἐπανάστασις τῆς Χίου εἶχε γενικευθῆ μέν, οἱ Σάμιοι εἶχαν ἐπικρατήση, οἱ ὀθωμανοὶ ἐπολιορκοῦντο στὸ φρούριον τῆς Χώρας, ἀλλὰ οἱ ἐπὶ κεφαλῆς Χῖοι, στὴν πλειοψηφία τους, δὲν τὴν ὑπεστήριζαν. Κι ἐνᾦ ἀέρας ἐλευθερίας ἔπνεε πλέον στὴν νῆσο, ὁ σουλτᾶνος μαθαίνοντας τὰ τῆς ἐξεγέρσεως ἀπεφάσισε ἄμεσα τὴν καταστολή της, ἀρνούμενος νὰ μάθῃ λεπτομέρειες γιὰ τὴν παρουσία τῶν Σαμίων, ἐνᾦ παραλλήλως διέταξε ἀμέσως τὴν σύλληψιν τῶν Χίων ἐμπόρων τῆς Κωνσταντινουπόλεως, καθὼς καὶ τὴν σφαγὴ τῶν ὁμήρων Ῥοδοκανάκη, Σκυλίτση καὶ Ῥάλλη, ποὺ προήρχοντο ἀπὸ τὴν Χίο.
Ὁ ναύαρχος Καρᾶ Ἀλῆ πασᾶς ἀνέλαβε τὴν διοίκησιν τοῦ στόλου καὶ ταὐτοχρόνως διετάχθησαν τὰ στρατεύματα τῶν ἀτάκτων, ποὺ λυμαίνοντο τὴν Μικρὰ Ἀσία, νὰ περάσουν στὴν Χίο καὶ νὰ καταστείλουν, μὲ κάθε τρόπο, τὴν ἐξέγερσιν.
(Αὐτὸ ἐσήμαινε ἀφανισμὸ τῶν κατοίκων!!!)

Στὶς 27 Μαρτίου τοῦ 1822 ὁ ὀθωμανικὸς στόλος ἐξέπλευσε τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ στὶς 30 Μαρτίου προέβαλε στὰ ἀνοικτὰ τοῦ λιμένος τῆς Χίου, τὴν στιγμὴ πού, ἐπισήμως, ὁ ἑλληνικὸς στόλος παρέμενε ἀπησχολημένος στὸ Ἰόνιον πέλαγος.
(Ἂν καὶ τελικῶς ἐπέστρεψε ἐγκαίρως ὁ ἑλληνικὸς στόλος στὴν Πελοπόννησο καὶ θὰ μποροῦσε νὰ ἐξορμήσῃ κατὰ τοῦ τουρκικοῦ, ἐν τούτοις ἐφ΄ ὅσον δὲν εἶχαν πληρωθῆ τὰ πληρώματα οἱ πλοίαρχοι ἠρνήθησαν τὸν ἀπόπλου. Παραλλήλως ὁ Κωλέττης, ὑπεύθυνος ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν θεμάτων, ἀγνοοῦσε παντελῶς τὸ μέγεθος τοῦ κινδύνου καὶ ἀλληλογραφοῦσε μὲ τοὺς Χίους …καθησυχάζοντάς τους καὶ συμβουλεύοντάς τους νὰ …πολεμήσουν, τὴν στιγμὴ ποὺ ἐξωθοῦσε καὶ τοὺς Λεσβίους σὲ ἐπανάστασιν, ἂν κι ἐκεῖ, ἐπίσης, ἐπικρατοῦσαν παρόμοιες μὲ τῆς Χίου συνθῆκες!!!)

Στὴν εἴσοδο τοῦ λιμένος τῆς Χίου ἦσαν κάποια πλοῖα τῶν Ψαῤῥῶν, ποὺ ἀπεχώρησαν ἄμεσα, ἐμπρὸς στὸν ἰσχυρότατον ὀθωμανικὸ στολο.
Ἕνα πλοῖο τοῦ ὀθωμανικοῦ στόλου, ποὺ εἶχε προσαράξη στὰ ἀβαθῆ, ἔγινε στόχος ἑλληνικῶν πληρωμάτων καὶ ἐλεηλατήθη, ἐνᾦ κατεσφάγη τὸ πλήρωμά του. Ὁ Καρὰ Ἀλῆ πληροφορούμενος τὰ τῆς σφαγῆς διέταξε, ἐξοργισμένος, ἄμεσον κανονιοβολισμὸ τῆς Χώρας καὶ ἀπόβασιν τῶν στρατευμάτων του, ποὺ ἀποτελοῦντο ἀπὸ ἑπτὰ χιλιάδες ἄνδρες.

Ἡ ἀπόβασις τῶν ὀθωμανικῶν στρατευμάτων ξεκίνησε ἄμεσα, ἐνῷ παραλλήλως οἱ ἀπεκλεισμένοι στὸ φρούριον Τοῦρκοι, ἐνισχυμένοι ἀπὸ τοὺς ἄνδρες τοῦ Καρᾶ Ἀλῆ, ἐξῆλθαν καὶ ἡ σφαγὴ ξεκίνησε.
Ὁ Λογοθέτης μὲ τοὺς ἄνδρες του, μὲ τὸ ποὺ εἶδαν τὰ ὀθωμανικὰ στίφη, ὑπεχώρησαν ἀμέσως, ἂν καὶ προσπάθησαν γιὰ λίγο νὰ ἀντισταθοῦν ἢ ἀκόμη καὶ νὰ ἐμφυσήσουν πνεῦμα ἀντιστάσεως στοὺς Χίους. Δὲν ἄργησαν μάλισαν νὰ ἀναχωρήσουν ἀπὸ τὴν Χῖο, ὅταν ἡ σφαγὴ ἐπεκτάθη.
Ἡ Χῖος ἦταν μόνη της, ἄοπλη, ἀπόλεμη καὶ κυρίως μὲ τὶς κεφαλές της νὰ ἀρνοῦνται τὸν πόλεμο.

Ἕνα σημαντικὸ τμῆμα τοῦ ἀμάχου πληθυσμοῦ τῆς νήσου, στὴν προσπάθειά του νὰ γλυτώσῃ τῆς ὁρμῆς τῶν ὀθωμανῶν, κατέφευγε στὰ παράλια τῆς νήσου, ἀναζητώντας μέσα διαφυγῆς.
Οἱ σφαγὲς στὴν Χώρα τὴν ἴδια στιγμὴ ἦσαν τρομακτικὲς καὶ ἤδη ὁ Καρὰ Ἀλῆ, ἐφ΄ ὅσον ἀπεβίβασε τὰ στρατεύματά του, ἔστειλε τὰ πλοῖα του γιὰ τὴν μεταφορὰ τῶν λοιπῶν ὀθωμανῶν ἀπὸ τὴν μικρασιατικὴ ἀκτή. Στὶς 31 Μαΐου τοῦ 1822 ἡ ἀποβίβασις τῶν ἀτάκτων ξεκίνησε καὶ ἡ ἰσχύς τῶν Τούρκων μεγιστοποιήθη.

Σὲ διάφορα σημεῖα πρὸς τὴν ἐνδοχώρα ἀρκετοὶ Χῖοι εἶχαν στήση γραμμὲς ἀμύνης, ἀλλὰ  ἐφ΄ ὅσον δὲν διέθεταν ἱκανοὺς στρατηγικοὺς ἐγκεφάλους, ἀλλὰ καὶ λόγῳ τῆς ἀγνοίας τῆς τοῦ πολέμου τέχνης, πολὺ γρήγορα, ἂν καὶ ἡρωϊκῶς ἀντιστεκόμενοι, ἔπεσαν στὰ πεδία τῶν μαχῶν, ἀντιμετωπίζοντας πολλαπλάσιες δυνάμεις καὶ δίχως πλέον τοὺς Σαμίους.

Στὸ μοναστῆρι τοῦ Ἁγίου Μῆνα, ὅπου κατέφυγαν περίπου περίπου τρεῖς χιλιάδες Χῖοι, κατέφθασαν στὶς 2 Ἀπριλίου οἱ ὀθωμανοί, ζητώντας τους νὰ παραδοθοῦν. Οἱ ἔγκλειστοι ἠρνήθησαν καὶ κατέληξαν σχεδὸν ὅλοι νὰ καοῦν ζωντανοί.

Τὰ ψαῤῥιανὰ πλοῖα, ποὺ διέφυγαν ἅμᾳ τῇ ἐμφανίσει τοῦ τουρκικοῦ στόλου, εἰδοποίησαν τὴν δημογεροντία τῶν Ψαῤῥῶν γιὰ τὴν ἄφιξιν τῶν ὀθωμανῶν. Ἀπεφασίσθη ἄμεσα ἡ ἀποστολὴ ὀκτὼ πολεμικῶν καὶ δύο τορπιλικῶν γιὰ τὴν παραλαβὴ τῶν ἀμάχων καὶ γιὰ τὴν ὅσο τὸ δυνατὸν μεγαλυτέρα παροχὴ προστασίας στὰ βόρεια παράλια τῆς νήσου. Ἀπὸ τὴν Βολισσὸ καὶ τὸν Ἅγιο Ἰσίδωρο παρελήφθησαν ἐκαντοντάδες Χῖοι ποὺ  μετεφεέρθησαν εἶτε πρὸς τὰ Ψαῤῥὰ εἶτε πρὸς διάφορες ἄλλες νήσους πρὸς τὴν Πελοπόννησον. Μαζὺ μὲ τοὺς ἀμάχους παρελήφθησαν καὶ διακόσιοι Σάμιοι μὲ τὸν Λυκοῦργο Λογοθέτη.

Ὁ Καρᾶ Αλῆ βλέποντας πὼς θὰ ἔχανε πολὺ χρόνο μὲ τὸ νὰ ἀναζητᾶ τοὺς Χίους, προσποιούμενος τὸν μεγαλόκαρδο, ἔπεισε τοὺς προξένους τῆς Εὐρώπης νὰ μεσολαβήσουν γιὰ νὰ ἐπιστρέψουν οἱ Χῖοι στὶς ἑστίες τους. Οἱ περισσότεροι Χῖοι, ἐφ΄ ὅσον τὰ πλοῖα τῶν Ψαῤῥὼν ἦσαν ἐλάχιστα ἀκόμη παρέμεναν στὰ ὑψώματα, τῆς βορείου πλευρᾶς τῆς νήσου, ἐλπίζοντες σὲ τρόπους διαφυγῆς, ἀλλὰ δυστυχοῦντες ἀπὸ δίψα καὶ πείνα. Μὴ ἔχοντες ἄλλην λύσιν ἐπέστρεψαν στὶς οἰκίες τους, γιὰ νὰ βρεθοῦν ἐντὸς μίας θανατικῆς παγίδος.
Ὅταν ὁ Καρᾶ Ἀλῆ ἐβεβαιώθη πὼς τὸ μεγαλύτερο τμῆμα τῶν Χίων εἶχε ἐπιστρέψη, διέταξε τὴν σφαγή.
Στὶς 9 Ἀπριλίου τοῦ 1822 ξεκίνησε ἕνα ἀπὸ τὰ μεγαλύτερα ἐγκλήματα στὴν ἱστορία τῆς ὀθωμανικῆς αὐτοκρατορίας. Γιὰ ἕναν καὶ πλέον μῆνα μόνον αἶμα ἔῤῥεε…
Τὸ αἷμα τῶν Χίων!

Φιλονόη

Πληροφορίες ἀπό:

«Χιακά, Ἱστορία τῆς Νήσου Χίου», Ἀλεξάνδρου Βλαστοῦ
«ἀπομνημονεύματα πολιτικὰ τοῦ Βαχῆτ πασσᾶ», Βεχῆτ πασσᾶς
«Ἱστορία τῆς Χίου», Γεωργίου Ζολώτα
«Ἡ Ἑλληνικὴ Ἐπανάστασις», Διονυσίου Κοκκίνου

 

 

Σχετικὰ μὲ τὸν συγγραφέα Φιλονόη Πόντου

Ἐλέγξτε ξανά

16 Νοεμβρίου 1822. Ἡ δολοφονία τοῦ Κρεββατᾶ.

Ὁ Παναγιώτης Κρεββατᾶς ἦταν προύχων τοῦ Μυστρᾶ. Κοτζάμπασης. Τὸ 1819 ἐμυήθη στὴν Φιλικὴ Ἑταιρεία καὶ παρέμεινε ἐνθουσιώδης ...

Απάντηση

Αρέσει σε %d bloggers: