Ἀρχικὴ σελίς / ἱστορία / Ἰούλιος / 8 Ἰουλίου / 8 Ἰουλίου 1908. Ἡ Μάχη τῆς Πιπερίτσας

8 Ἰουλίου 1908. Ἡ Μάχη τῆς Πιπερίτσας

8 Ἰουλίου 1908. Ἡ μάχη τῆς Πιπερίτσας.1

Κατὰ τὴν διάρκεια τοῦ θέρους (1908), τὸ σῶμα τοῦ Ἐμμανουὴλ Νικολούδη μετέφερε τὴν δράση του στὴν περιοχὴ Κέλλης, ὅπου δροῦσε ὁ βοεβόδας Τζόλε. Ὁ Νικολούδης πληροφορήθηκε πὼς στὸ χωριὸ Ἅγιος Ἀθανάσιος γινόταν μεγάλη συγκέντρωση κομιτατζήδων, μὲ σκοπὸ νὰ ἐξοντώσουν τὸ ὀλιγάριθμο σῶμα του καὶ ζήτησε ἐνίσχυση ἀπὸ τὸν Γεώργιο Βολάνη καὶ τὸν Ἰωάννη Καραβίτη.
Κατὸπιν αὐτοῦ κατεστρώθη σχέδιο, σύμφωνα μὲ τὸ ὁποῖο ὁ Ἐμμανουὴλ Νικολούδης θὰ προσπαθοῦσε νὰ παρασύρῃ τὶς βουλγαρικὲς συμμορίες σὲ μία ὡρισμένη περιοχή, ὅπου στὴν κατάλληλη ὥρα θὰ ἐπενέβαιναν τὰ ἄλλα δύο σώματα.

Στὶς 8 Ἰουλίου τοῦ 1908 τὸ σῶμα Νικολούδη, δυνάμεως μόλις 10 ἀνδρῶν, ἀνῆλθε στὸ χαρακτηριστικὸ ὕψωμα Πιπερίτσα τοῦ ὄρους Καϊκμακτσαλάν, ποὺ εὑρίσκεται ἀνάμεσα στὸν Ἅγιο Ἀθανάσιο καὶ στὴν Παπαδιὰ καὶ ἐκινεῖτο ἐπιδεικτικά, μὲ τρόπο ποὺ νὰ φαίνεται ἀπὸ τὸν Ἅγιο Ἀθανάσιο. Οἱ κομιτατζῆδες εἶδαν τοὺς ἀντάρτες καὶ ἀπεφάσισαν νὰ τοὺς προσβάλλουν.

Τὶς ἀπογευματινὲς ὧρες τῆς ἡμέρας ἐκείνης, δύναμις 150 περίπου συμμοριτῶν, κάτω ἀπὸ τὴν γενικὴ ἀρχηγία τοῦ βοεβόδα Τζόλε, βγῆκε ἀπὸ τὸν Ἅγιο Ἀθανάσιο καὶ κατευθύνθη πρὸς τὴν Πιπερίτσα, γιὰ νὰ προσβάλλῃ τὸ σῶμα τοῦ Νικολούδη. Οἱ ὁλίγοι ἄνδρες τοῦ Νικολούδη ἄρχισαν νὰ πυροβολοῦν, μόλις φάνηκαν οἱ συμμορῖτες, ἀπὸ μεγάλη ἀπόσταση.

Ἐμμανουὴλ Νικολούδης
Ἐμμανουὴλ Νικολούδης

Σύμφωνα μὲ τὸ σχεδιο, τὰ σώματα Βολάνη καὶ Καραβίτη, παρέμειναν κρυμμένα στὰ καλύβια Φαρμάκη, βορείως δηλαδὴ ἀπὸ τὸ βαθὺ ῥέμα τῆς Παπαδιᾶς. Μὲ τὴν ἔναρξη τῆς μάχης, τὰ δύο αὐτὰ σώματα ἐκινήθησαν πρὸς Πιπερίτσα, γιὰ νὰ αἰφνιδιάσουν ἀπὸ τὸ πλευρὸ καὶ τὰ νῶτα τοὺς ἐπιτιθεμένους κομιτατζῆδες, λόγῳ ὅμως τῶν ἐδαφικῶν δυσκολιῶν ποὺ παρουσιάζει τὸ παρεμβαλλόμενο πυκνὸ δάσος, τὸ γνωστὸ ὡς «μαῦρο δάσος», ἡ ἐπέμβασίς τους ἄργησε, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ἔχῃ ἐν τῷ μεταξὺ κυκλωθῇ στενὰ τὸ σῶμα Νικολούδη ἀπὸ ἀνατολῶν καὶ βορρᾶ καὶ νὰ κινδυνεύῃ νὰ ἐξολοθρευθῇ.

Ὁδηγὸς τοῦ σώματος Βολάνη ἦταν ὁ Σαρακατσᾶνος Μπαλάσκας. Παρὰ τὴν τρομερὴ πίεση, οἱ δέκα γενναῖοι ἄνδρες τοῦ Νικολούδη κατώρθωσαν νὰ συγκρατήσουν τὶς ἐπανειλημμένες ἐφόδους τῶν κομιτατζήδων ἔως τὴν ὥρα ποὺ κατέφθασαν τὰ ἄλλα δύο σώματα.

Ἡ κατάσταση ἐν συνεχείᾳ ἐξελίχθηκε ραγδαῖα. Οἱ κομιτατζῆδες προσβληθέντες αἰφνιδιαστικὰ ἀπὸ τὰ νῶτα καὶ τὸ πλευρό, τράπηκαν σὲ ἄτακτη φυγή, ὑφιστάμενοι μεγάλες ἀπώλειες. Στὴν βόρεια πλευρὰ τῆς Πιπερίτσας, μεταξὺ τῶν φονευθέντων περιελαμβάνετο καὶ ὁ βοεβόδας Παγοῦντσε Γοῦτσεφ, ποὺ ἠγωνίσθη μὲ γενναιότητα. Ὁ βοεβόδας Τζόλε, τραυματισμένος, κατώρθωσε νὰ σωθῇ πρὸς τὸν Ἅγιο Ἀθανάσιο. Ἕνα μεγάλο τμῆμα τῶν κομιτατζήδων διέφυγε πρὸς τὴν Κέλλη, καταδιωκόμενο κατὰ πόδας ἀπὸ τοὺς ἄνδρες τοῦ Βολάνη καὶ θὰ ἐξοντώνετο μέχρι ἑνός, ἄν δὲν ἐπενέβαινε ἐν τῷ μεταξὺ ἀπόσπασμα τουρκικοῦ στρατοῦ.

Καραβίτης-Βολάνης
Καραβίτης-Βολάνης

Κατόπιν τούτου, ἡ καταδίωξις διεκόπη καὶ τὰ τρία σώματα ἐκινήθησαν ἐσπευσμένα πρὸς Μορίχοβο. Οἱ ἀπώλειες τῶν Βουλγάρων κομιτατζήδων ἀνῆλθαν σὲ 28 σκοτωμένους καὶ περὶ τοὺς 50 τραυματίες. Ἀνάμεσα στὰ λάφυρα, ποὺ ἔπεσαν στὰ χέρια τῶν ἀνταρτῶν, ἦσαν καὶ ἕξι ἄλογα, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ τὸ ἄλογο τοῦ ἀρχιβοεβόδα Τζόλε.

Ἡ νικηφόρος αὐτὴ μάχη τῆς Πιπερίτσας ἦταν ἡ τελευταία μεγάλη μάχη ποὺ ἐδόθη στὸ βιλαέτι Μοναστηρίου καὶ γενικότερα κατὰ τὸν Μακεδονικὸ Ἀγῶνα, διότι λίγες ἡμέρες ἀργότερα ἐξεῤῥάγη ἡ ἐπανάστασις τῶν Νεοτούρκων, ἐκηρύχθη τὸ σύνταγμα (χουριέτ) καὶ κατέπαυσε ὁ ἀγῶνας… (Μακεδωνικὸς Ἀγών, Παύλου Λ. Τσάμη, Μακεδονικὴ Λαϊκὴ Βιβλιοθήκη, ΕΜΣ, σελ. 425-426)

Δὲν μπορῶ νὰ μὴν προσθέσῳ τὴν γλαφυρὴ μαρτυρία τοῦ Γεωργίου Μόδη γιὰ τὸ περιστατικὸ μὲ τὸ ἄλογο τοῦ βοεβόδα Τζόλε:

«Τραυματίσθηκε ὁ ἀρχηγὸς Τζόλες καὶ ἔπεσε τὸ ἄσπρο του ἄλογο στὰ χέρια τοῦ Βολάνη (σμ. στὴν μάχη τῆς Πιπερίτσας). Ἀποδείχθηκε γιὰ μιὰ ἀκόμη φορὰ ἡ σκοπευτικὴ κατωτερότητα τῶν Βουλγάρων.
Ἔπειτα ἀπὸ λίγο καιρὸ ποὺ κηρύχθηκε τὸ νεοτουρκικὸ «Χουριέτ», ἔγιναν γιορτὲς καὶ πανηγύρια, κατέβηκαν στὶς πόλεις μὲ στεφάνια καὶ ἀνθοδέσμες ἀντάρτες, κομιτατζῆδες· πῆγαν μιὰ βραδιὰ στὸ καφενεῖο τοῦ ξενοδοχείου «Θεσσαλονίκη» (στὸ Μοναστήρι) ὁ Τζόλες καὶ οἱ ἄλλοι ἀρχικομιτατζῆδες. Ἄλλοτε δὲν τολμοῦσαν οὔτε νὰ πλησιάσουν. Τώρα συνοδεύοντο καὶ ἀπὸ ἀξιωματικούς.
Θρασεῖς, ὅπως πάντοτε, ἄρχισαν κιόλας νὰ τραγουδοῦν κομιτατζήδικα τραγούδια. Οἱ δικοί μας ἔφεραν τότε μέσα στὸ καφενεῖο τὸ ἄσπρο ἄλογο τοῦ Τζόλε, κάτω ἀπὸ τὰ χειροκροτήματα καὶ τὶς ζητοκραυγὲς τῶν πελατῶν. Οἱ κομιτατζῆδες ἔφυγαν μὲ σκυμμένα τὰ κεφάλια…» (Ὁ Μακεδονικὸς Ἀγὼν καὶ ἡ Νεώτερη Μακεδονικὴ Ἱστορία, Γεωργίου Μόδη, Μακεδονικὴ Βιβλιοθήκη, ΕΜΣ, σελ. 319)

Χλόη

Φωτογραφία Νικολούδη,
Φωτογραφία Καραβίτη-Βολάνη

Σχετικὰ μὲ τὸν συγγραφέα Χλόη Ἑλλάς

Ἐλέγξτε ξανά

4 Ἰουλίου 1907. Τόμπρας καὶ Πλατανιᾶς σὲ σοβαρὴ συμπλοκὴ νικοῦν καὶ καταδιώκουν Βουλγάρους.

Τὴν ἄνοιξη τοῦ 1907 εἰσῆλθε στὴν Μακεδονία τὸ σῶμα τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ – φαρμακοποιοῦ Γεωργίου Τόμπρα ...

Απάντηση

Αρέσει σε %d bloggers: