Ἀρχικὴ σελίς / ἱστορία / Ἰούλιος / 3 Ἰουλίου / 3 Ἰουλίου 1824. Ἡ πλιατσικολόγησις τῶν Ψαῤῥῶν ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸ στόλο.

3 Ἰουλίου 1824. Ἡ πλιατσικολόγησις τῶν Ψαῤῥῶν ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸ στόλο.

Ἀπὸ τὶς 20 Ἰουνίου (3 Ἰουλίου) τοῦ 1824 ὁ στόλος τοῦ Ἰμπραῆμ πασσᾶ, μὲ ἐπὶ κεφαλῆς, ἤ καπετὰν πασσᾶ, καθὼς τὸν ἀποκαλοῦσαν οἱ Τοῦρκοι, τὸν Χοσρὲφ πασσᾶ,  ἀφίχθῃ στὰ Ψαῤῥὰ ἀναζητώντας τρόπο νὰ ἀποβιβάσῃ τὶς 28.000 στρατὸ ποὺ μετέφερε.

Στὶς 21 Ἰουνίου (4 Ἰουλίου) τοῦ 1824 ἡ ἀπόβασις στὸν ὅρμο τοῦ Κανάλου ξεκίνησε. Ἡ ἄμυνα τῶν Ψαῤῥιανῶν, καλὰ μελετημένη καὶ ἀποφασιστική, δὲν ἐπέτρεψε σὲ κάποιο ἀπὸ τὰ στρατιωτικὰ σώματα, ποὺ ἀπεβιβάζοντο στὸ νησί τους, νὰ προχωρήσῃ. Κι ἔτσι θὰ ἐξηκολουθοῦσε γιὰ πολλὲς ἡμέρες, ἐὰν δὲν ὑπῆρχε γνῶσις ὑπὸ τῶν Τουρκοαιγυπτίων γιὰ τὴν ἀσθενὴ ἄμυνα τῶν Ψαῤῥιανῶν στὸν ὅρμο τοῦ Ἐρίνου. Πληροφορία, ποὺ κατὰ πῶς μᾶς μεταφέρει ὁ Νικόδημος, ἐδόθῃ στὸν Χοσρὲφ ἀπὸ Ἰσπανό, ὀνόματι Γιουζέπο κι ὁ ὁποῖος εὑρέθῃ γιὰ μεγάλο χρονικὸ διάστημα στὰ Ψαῤῥά, πρὸ τῆς ἐπιθέσεως τοῦ αἰγυπτιακοῦ στόλου, ἔχοντας ἐπιτύχῃ οὐσιαστικῶς μεγάλη οἰκειότητα μὲ τοὺς Ψαῤῥιανούς.

Ἔως τὶς 22 Ἰουνίου (5 Ἰουλίου) οἱ ὀθωμανοὶ (μεικτὰ σώματα Τούρκων, Ἀλβανῶν, Τουρκαλβανῶν, Τουρκοαιγυπτίων, Ἀλγερινῶν καὶ Αἰγυπτίων) περιέτρεχαν τὴν νῆσο ἔσφαζαν, ἔκοβαν αὐτιά, κεφάλια, ἐβίαζαν, αἰχμαλώτιζαν, λεηλατοῦσαν καὶ κατέστρεφαν ὅ,τι ἔπεφτε στὴν ἀντίληψίν τους.

Βέβαια, κατὰ πῶς διαβάζουμε, ἐξ ἀποστάσεως χρονικῆς πλέον  σήμερα, τὴν περιγραφὴ τῶν γεγονότων, οὔτε καὶ κάτω ἀπὸ τὶς συνθῆκες τῆς προδοσίας θὰ μποροῦσαν οἱ ὀθωμανοὶ νὰ πατήσουν πόδι στὴν ἡρωϊκὴ αὐτὴν νῆσο, ἐὰν ἀπὸ τὴν κεντρικὴ διοίκησιν εἶχε ἀποφασισθῇ ἐγκαίρως ἡ ἐνίσχυσις τῶν Ψαῤῥῶν μὲ τὸν στόλο. Μένοντας μόνα τους τὰ Ψαῤῥά, δίχως βοήθεια καὶ προστασία ἀπὸ τὸν στόλο, παρεδόθησαν οὐσιαστικῶς στὶς ὀρέξεις τῶν κτηνῶν, μὲ ἀποτέλεσμα περισσότεροι ἀπὸ τρεῖς χιλιάδες Ψαῤῥιανοί, καὶ ἀγνώστου ἀριθμοῦ πρόσφυγες, νὰ θανατωθοῦν μὲ τοὺς πλέον φρικτοὺς τρόπους. Ἀριθμὸς ποὺ ἴσως νὰ εἶναι μικρός, διότι οὐδέποτε ὑπῆρξε ἀκριβὴς καταμέτρησις τῶν Ψαῤῥιανῶν πρὸ τῆς καταστροφῆς καὶ διότι κατὰ τὴν διάρκεια τῆς καταστροφῆς ἐξολοθρεύθησαν ὁλοσχερῶς ἀρκετὲς οἰκογένειες τῆς νήσου.

Κατόπιν τῆς καταστροφῆς ξεκίνησε μία ἄνευ ἀρχῆς καὶ τέλους ἀλληλογραφία μὲ τὴν προσωρινὴ διοίκησι τῆς Ἑλλάδος, (ἀντιπρόεδρος ὁ ἐπίσκοπος Βρεσθένης Θεοδώρητος, γραμματεὺς ὁ Ἰωάννης Σκανδαλίδης) μὲ ὑποσχέσεις, συλλυπητήρια, κατανόησιν… Ἀπὸ οὐσιαστικὴ βοήθεια ὅμως τίποτα, διότι ἀνέμεναν τὸ δάνειον.

Στὸ μεταξὺ οἱ Ψαῤῥιανοί, πλήρεις ἀγωνίας, γνωρίζοντας πὼς ὅσο κυλᾶ ὁ χρόνος τόσο μειώνονται οἱ πιθανότητες διασώσεως τῶν αἰχμαλώτων καὶ τῶν προσφύγων, μὲ τὰ ἀφῳπλισμένα πλοῖα, ποὺ κατάφεραν νὰ διασώσουν, περιέπλεαν στὸ Αἰγαῖον, πασχίζοντας νὰ βροῦν τρόπους γιὰ νὰ ἐπανακτήσουν τὴν νῆσο τους καὶ νὰ ἀπελευθερώσουν τὶς οἰκογένειές τους.

Ὅμως ἀκόμη καὶ σὲ αὐτὲς τὶς δύσκολες ὧρες τους ἀν τὶ νὰ βροῦν στήριξι, περιφρονήθησαν καὶ ἔγιναν γιὰ μίαν ἀκόμη φορὰ ἀντικείμενον ἐκμεταλλεύσεως.

Ὁ ἑλληνικὸς στόλος, ὑπὸ τὸν Ἀνδρέα Βῶκον-Μιαούλη, φθάνοντας στὰ Ψαῤῥὰ στὶς 3 Ἰουλίου (16 Ἰουλίου) τοῦ 1824, εὑρῶν μόνον περὶ τοὺς ἑξακοσίους περίπου ὀθωμανούς, ἐπὶ τῆς νήσου, κατάφερε νὰ ἀποβιβάσῃ δύναμιν περίπου χιλίων πεντακοσίων ἀνδρῶν καὶ νὰ ἀνακαταλάβῃ οὐσιαστικῶς τὰ Ψαῤῥά. Πράξις ὅμως ποὺ οὐδέποτε ἔτυχε καλῆς διαχειρίσεως, διότι οἱ ἄνδρες τοῦ Βώκου, ἀν τὶ νὰ ἀσχοληθοῦν μὲ τὴν ἐκδίωξι τῶν Τούρκων, τῶν Αἰγυπτίων καὶ τῶν Τουρκαλβανῶν ἐπεδόθησαν στὸ πλιάτσικο.

Οἱ ὀθωμανοί, βλέποντας τὴν ἀποβίβασιν, προσεπάθησαν νὰ διαφύγουν καὶ κάποιοι ἐξ αὐτῶν κατάφεραν νὰ ἐπιβιβασθοῦν στὰ πλοῖα τους, στὰ ὁποῖα, κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Βώκου, εὑρίσκοντο περὶ τοὺς 2.500 ἄνδρες. (Ἑκατὸ ἄνδρες σὲ κάθε πλοῖο.)

Μόλις ἑκατὸν πενήντα ἐκ τῶν ὀθωμανῶν, (διακόσιοι κατὰ Τρικούπη) ποὺ παρέμειναν ἐπὶ τῶν Ψαῤῥῶν,  διότι δὲν κατάφεραν νὰ ἐπιβιβασθοῦν στὰ πλοῖα, ἠναγκάσθησαν νὰ κλεισθοῦν σὲ ἕξι μὲ ὀκτὼ οἰκίες (τέσσερις κατὰ Τρικούπη) καὶ νὰ ἀντισταθοῦν.

Οἱ πλοίαρχοι  τῶν αἰγυπτιακῶν πλοίων, ποὺ παρέλαβαν τμῆμα τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως,  τῆς ὑπευθύνου γιὰ τὴν φύλαξιν τῶν Ψαῤῥῶν, στὰ ἐντὸς τοῦ λιμένος πλοιάριά τους, κατὰ τὴν προσπάθεά τους  νὰ διαφύγουν, φοβούμενοι γιὰ τὴν ὕπαρξιν πυρπολικῶν, ἔκοψαν τὶς ἄγκυρες καὶ ᾡδήγησαν τὰ πλοῖα τους, πανικόβλητοι  πρὸς τὴν Χίο.

Ἡ καταδίωξις καὶ ἡ ναυμαχία ποὺ ἠκολούθησε, διαρκείας περὶ τῶν πέντε ὡρῶν (ἀπὸ τὶς τρεῖς ἔως τὶς ὀκτώ, γράφει ὁ Βῶκος), ᾡδήγησε τὰ περισσότερα ἀπὸ τὰ εἰκοσιπέντε διαφυγόντα πλοῖα,  νὰ κατευθυνθοῦν πρὸς τὴν περιοχὴ τῆς Βολισσοῦ, ὅπου ἄλλα ἐβούλιαξαν, ἀπὸ τὶς βολὲς τοῦ ἑλληνικοῦ στόλου κι ἄλλα, τὰ περισσότερα, οἱ ἴδιοι οἱ πλοίαρχοί τους τὰ ἔῤῥιψαν στὴν ξηρά. Μόλις τρία βριγαντίνια καὶ δύο μικρά, διεσώθησαν καὶ οἱ νεκροί, κατὰ τὸν Βῶκο πάντα, ξεπέρασαν τὰ πέντε ἕκτα τῆς συνολικῆς δυνάμεως τῶν ὀθωμανῶν. Οἱ περισσότεροι τῶν νεκρῶν δὲ προήρχοντο εἶτε ἀπὸ τὴν καῦσιν τῶν πλοίων, λόγῳ τῆς ἐπιθέσεως ποὺ ἐδέχθησαν, εἶτε ἀπὸ τὴν ῥίψιν τῶν πλοίων στὶς ἀκτὲς τῆς Χίου.

Στὸ μεταξύ, τὸ στρατιωτικὸ σῶμα τῶν ἀνδρῶν τοῦ ἑλληνικοῦ στόλου, ποὺ ἀπεβιβάσθῃ στὰ Ψαῤῥά, ἀν τὶ νὰ ἐκτοπίσῃ τοὺς ἐλαχίστους ὀθωμανούς, ποὺ παρέμειναν στὰ Ψαῤῥά, ἐπεδόθῃ στὴν λεηλασία, ὁλοκληρώνοντας οὐσιαστικῶς τὴν καταστροφὴ ποὺ εἶχαν συντελέσῃ οἱ Τοῦρκοι, οἱ Αἰγύπτιοι καὶ οἱ Ἀλβανοί.

Ἀν τὶ λοιπὸν νὰ φροντίσουν γιὰ τὴν πλήρη ἀνακατάληψιν τῆς νήσου, αὐτοὶ οἱ 1500 ἄνδρες κατέφθασαν στὰ Ψαῤῥὰ γιὰ νὰ ὁλοκληρώσουν τὴν συμφορά,  ἁρπάζοντας κάθε περιουσιακὸ στοιχεῖο ποὺ ὑπέπεσε στὴν ἀντίληψίν τους, καὶ δὲν εἶχαν μεταφέρῃ ἤδη οἱ Τουρκαλβανοὶ στὰ πλοῖα τους, καθὼς ἐπίσης καὶ τοὐλάχιστον ἕξι μὲ ἑπτά, κατὰ πῶς καταγγέλλει ὁ Νικόδημος, τόννους σιτάρι, οἱ ὁποῖοι θὰ μποροῦσαν θαυμάσια νὰ ἀπαλύνουν τὴν πείνα τῶν προσφύγων Ψαῤῥιανῶν.

Ὁ δὲ Βῶκος, παρὰ τὶς ἐξαγγελίες του, γιὰ παράδοσιν τῶν λαφύρων στὴν κυβέρνησιν, οὐδὲ μίαν κίνησιν ἔκανε πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ἐπωφεληθοῦν οἱ ἄνδρες του ἀπὸ τὸν πόνο καὶ τὴν φρίκη τῶν ἤδη προδομένων, ἐξαπατημένων, κατατρεγμένων καὶ δυστυχῶν Ψαῤῥιανῶν. Μάλιστα ὁ ἴδιος ὁ Βῶκος ἀναφέρει στὶς ἐπιστολές τους, τὴν διάθεσιν τῶν πλοιάρχων νὰ διαμοιράσουν μεταξύ τους τὰ λάφυρα, δίχως ὁ ἴδιος νὰ πολυενδιαφέρεται γιὰ τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ ἤθους καὶ τῆς τάξεως, παραμένοντας στὰ εὐχολόγια.  Ἅν καὶ μὲ τὸν στόλο συνέπλεαν καὶ ἑννέα ψαῤῥιανά, κατὰ πῶς ἀναφέρει ὁ Τρικούπης, οὐδόλως εἰσακούσθῃ ἡ δική τους ἔκκλησις γιὰ παράδοσιν τῶν κλοπιμαίων στοὺς ἐκπατρισθέντες Ψαῤῥιανούς.

Στὸ λιμάνι εὑρέθησαν ἀρκετὰ ἀπὸ τὰ κανόνια τῶν Ψαῤῥιανῶν, τὰ ὁποῖα ὁ Χοσρὲφ δὲν ἐπρόλαβε νὰ μετακινήσῃ καὶ ἀμέσως διερπάγησαν, καθὼς ἐπίσης συνελήφθησαν καὶ τρία πλοῖα.  Μάλιστα ἡ ἔρις, κατὰ τὸν Βῶκον πάντα, ἐξεκίνησε διότι τὰ κανόνια ἐτοῦτα, ὅπως καὶ τὰ πλοῖα, καθὼς καὶ τὰ ἀνεὑρεθέντα λάφυρα, ἔγιναν ἀντικείμενον διακανονισμοῦ μεταξὺ τῶν Ὑδραίων καὶ τῶν Σπετσιωτῶν, ὄχι φυσικὰ τῶν πληρωμάτων, ἀλλὰ τῶν πλοιάρχων. Οὐδὲ μία μέριμνα γιὰ τοὺς Ψαῤῥιανούς, ἤ γιὰ τὴν παράδοσιν τῶν λαφύρων στὴν κεντρικὴ διοίκησιν.

Μέσα στὰ λάφυρα εὑρέθησαν πολλὰ προσωπικὰ ἀντικείμενα τῶν Ψαῤῥιανῶν. Ὅταν τὰ πλοῖα τοῦ στόλου ἔφθασαν στὶς Σπέτσες οἱ Ψαῤῥιανοὶ ἀπηγορεύθησαν ἀπὸ τὴν παραλαβὴ τῶν προσωπικῶν τους ἀντικειμένων, περιφρονούμενοι κυριολεκτικῶς ἀπὸ τοὺς πλοιάρχους καὶ τὰ πληρώματα,  ποὺ εἶχαν διαπράξῃ τὴν τελευταία πράξιν τοῦ ἐγκλήματος γιὰ τὴν ὁλοκλήρωσιν τοῦ οἰκονομικοῦ, ἠθικοῦ καὶ κοινωνικοῦ τους ἀφανισμοῦ. Κατέληξαν δῆλα δὴ οἱ Ψαῤῥιανοὶ ἐπαίτες ὁριστικῶς, κατόπιν πλέον πράξεων κι ἀποφάσεων τῶν Ἑλλήνων κι ὄχι τῶν τουρκοαιγυπτίων.

Τέλος, ἀν τὶ νὰ στραφῇ κατὰ τοῦ βυζαντινοῦ στόλου (τουρκοαιγυπτιακοῦ) ὁ Βῶκος, ποὺ ἐλλιμενίζετο ἐκεῖνες τὶς ἡμέρες στὴν Μυτιλήνη, ἀνεχώρησε κατόπιν ὁλιγοημέρου παραμονῆς του, πρὸς τὴν Σάμο, τὶς Σπέτσες καὶ τελικῶς τὴν Ὕδρα, γιὰ νὰ πωλήσουν ἀρχικῶς τὰ λάφυρα καί, στὴν συνέχεια, γιὰ νὰ ἐνισχύσουν τὴν ἄμυνα τῶν δικῶν τους νήσων.

Συγκεκριμένα στὶς 7 Ἰουλίου (20 Ἰουλίου) ἐνεφανίσθη τουρκικὸ σκάφος κατὰ τὴν Χίο, τὸ ὁποῖον τρία ἑλληνικὰ κατεδίωξαν ἀλλὰ ταὐτοχρόνως, εἰδοποιήθη ὁ ἐν Ψαῤῥᾷ ἡνωμένος ἑλληνικὸς στόλος νὰ ἀποπλεύσῃ, διότι ὁ τουρκοαιγυπτιακὸς στόλος ἐπλησίαζε στὴν Μυτιλήνη.

Στὶς 11 Ἰουλίου (24 Ἰουλίου) ὁ στόλος τῶν ὀθωμανῶν κατέπλευσε στὰ Ψαῤῥά, παρέλαβε τοὺς ἐγκλείστους ἐκεῖ ὀθωμανούς, τὰ ὑπόλοιπα κανόνια κι ἐγκρέμισε ὅσα κτίρια καὶ οἰκίες παρέμεναν ὄρθια. Κατόπιν κι αὐτοῦ ἀνεχώρησε ὁριστικῶς πρὸς τὴν Μυτιλήνη.

Φιλονόη

φωτογραφία

Σχετικὰ μὲ τὸν συγγραφέα Φιλονόη Πόντου

Ἐλέγξτε ξανά

5 Ἰουλίου 1821. Ἡ ἐπανάστασις φθάνει στὸν Ἀσπροπόταμο.

Τὴν ὥρα ποὺ ὅλη ἡ Πατρίς μας ἐφλέγετο ἀπὸ τὶς μικρὲς ἤ μεγάλες ἑστίες τῆς ...

Απάντηση

Αρέσει σε %d bloggers: